folklor asarlarini yozib olish ko'rsatmasi va kundalik daftar

DOCX 39 pages 52.6 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.6 KB

File type DOCX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

folklor asarlarni yozib olish ko‘rsatmasi va kundalik daftar kirish ma’lumki, folklor namunalarining ko‘pchiligi (dostonlar, ertaklar, qo‘shiqlar) marosimlilik va mavsumiylik xususiyatiga ega. shu sababli, xalq dostonlari, ertaklari, qo‘shiqlarini yozib olishda ularni ijro etilayotgan auditoriyada yozib olish maqsadga muvofiqdir. maqol, topishmoq kabi folklorning kichik janrlarini ham so‘zlashuv jarayonida yozib olinadi. ana shunda yozib olingan asar jonli og‘zaki ijodning haqiqiy namunasi bo‘lib, har qanday sun'iylik va soxtalikdan xoli bo‘lib qolaveradi. talaba folklor namunalarini yozib olayotganda faqat o‘zi uchungina noma'lum bo‘lgan asarlarga e'tibor bermasdan jonli og‘zaki an'analarda yashayotgan har qanday janrdagi asarlarni yozib olishi lozim. zotan, folklor namunalari turli joylarda turlicha ijro qilinishidan tashqari, ma'lum bir geografik hududda tinglovchilar tarkibining o‘zgarishiga qarab turlicha aytilishi mumkin. bu hol folklor asarlarining variantliligini o‘rganish jarayonida, aytuvchining ijrochilik mahoratini belgilashda asosiy ilmiy fakt bo‘lib xizmat qiladi. xalq og‘zaki ijodi namunalarini yozib olish usullari ma'lum hududda yashovchi xalqlarning og‘zaki ijodi namunalarini yozib olish hamda ularning tarqalish hududini belgilash maqsadida …

2 / 39

ga. chunki aynan shu asarlar texnik vositalar yordamida tabiiy, jonli og‘zaki an'anada, ovozi, ohangi va kuyi bilan yozib olish mumkin. bunday hollarda aytuvchi o‘zini erkin tutadi, tinglovchilar bilan birga bo‘ladi, buni his etgani holda o‘zi ijro etayotgan asarning shu xalqqa manzur bo‘lishini ta'minlashga harakat qiladi. bunda aytuvchining ijrochilik amaliyotida davom etib kelayotgan an'ana yetakchilik qiladi. ayrim hollarda auditoriya muhitga qarab ijrochi tomonidan improvizatsiya (badihago‘ylik) bilan ayrim o‘zgartirishlar, lirik chekinishlar, o‘rin almashishlar bo‘lishi mumkin. lekin muhimi, ijrochi barqaror an'analardan chetga chiqmaydi. texnik vositalarda yozib olingan lirik va liro-epik asarlar kuyi, ohanggi bilan to‘liq yozib olinishi, san'atning bu sinkretik ko‘rinishi o‘zbek musiqasi bilan shug‘ullanuvchilarga ham, tarixchilarga ham, adabiyot mutaxassislariga ham, dialektologlarga ham bitmas-tuganmas faktik materiallar beradi. texnik vositalar bilan yozib olingan asar qayta ishlanib, nashr etilish jarayonida asosiy manba bo‘lib xizmat qiladi. nashrga tayyorlovchining har xil “ijodkorligiga”, ya'ni tekstni o‘zboshimchalik bilan buzishi, asossiz tahrir etishini cheklovchi hujjat rolini o‘taydi va turli xil …

3 / 39

ushbu ertak jo‘g‘orovul qishlog‘ida boboyor bobo xonadonida yozib olindi. doston tinglovchilari, asosan, yosh bolalar. shu yo‘sindagi ma'lumot ertak aytilishidan avval texnik vosita(diktofon, videokamera, fotoapparat, ovoz yozib olish va tasvirga tushirish imkoniyati bo‘lgan telefonlar) ga yozib olinadi va yozib olish jarayoni tugagach, fayl asar nomi bilan saqlanib qo‘yiladi. amaliyotchi yozib olingan manbalarning elektron variantini yaratish jarayonida esa asar pasportini quyidagicha shakllantiradi: asarning nomi: “uch og‘a-ini botirlar” ertagi. aytuvchi: begimoy momo turg‘unova yozib olingan joyi: jizzax viloyati g‘allaorol tumani jo‘g‘oriovul qishlog‘i yozib oluvchi: m.abdusalomova vaqti: 2021-yil 25-iyun. 2. yozib oluvchi ertak aytilish jarayonida ro‘y berayotgan voqyealarni, holatlarni ertakchi va tinglovchilar guruhi o‘rtasidagi munosabatlarni, tinglovchilarning aytilayotgan asarga munosabatlarini bironta daftarga qayd etib borishi zarur. xuddi shunday holatlarni doston yoki qo‘shiq yozib olish jarayonida ham maxsus daftarga yozib borish lozim. bunday yozib olish usuli folklorshunoslik fani uchun g‘oyatda muhim ahamiyatga ega. shu vaqtga qadar texnik vositalarda yozib olingan asarlarda aynan shu jarayon yozib olinmaganligi …

4 / 39

rminlarni, atamalar, ibora va maqollarni ham shu daftarning maxsus qismiga qayd etib borish va asar ijro etilganidan so‘ng aytuvchidan so‘rab aniqlashtirish kerak. bu hol folklorshunoslardan tashqari tilshunoslarga ham asosiy manba sifatida xizmat qiladi. 4. yozib olish jarayonida aytuvchining nutqini bo‘lmaslik, unga xalaqit bermaslik zarur. chunki aytuvchidan ijro jarayoni to‘xtatilib, nimadir so‘ralsa yozib olinayotgan asarning badiiyatiga putur yetadi. xullas, og‘zaki ijod asarlarini texnik vositalar yordamida yozib olish va uning mukammal, to‘liq holda amalga oshishini ta'minlash uchun yuqoridagi tavsiyalarga izchil amal qilish zarur. 2. folklor asralarini qo‘lda yozib olish uchun yozib oluvchidan maxsus filologik tayyorgarlik talab etiladi. yozib oluvchining o‘zbek tilida tez va xatosiz yoza olishi qo‘lda yozib olishning birinchi talabidir. folklor asarlarini qo‘lda yozib oluvchining adabiyotshunoslik, tilshunoslik, tarix, etnografiya fanlaridan qisqacha bo‘lsa-da, maxsus tayyorgarligi bo‘lishi zarur. yozib oluvchi agar bu fanlardan bexabar bo‘lsa, birinchidan, o‘zi yozib olayotgan asarning mohiyatini, mazmundagi nozik ishoralarni, asarning badiiy xususiyatlarini anglab ololmaydi, ikkinchidan, bu hol o‘z-o‘zidan …

5 / 39

yozib olinishi zarur. chunki ana shunday yozib olinganida ravon va aniq yozilishi, ikkinchi tomoniga esa ayrim qaydlarni (ijrochi va tinglovchilar o‘rtasidagi xodisalarni), uchragan maqol va iborali so‘zlarni yozib borish mumkin. s) yozib olingan har bir asarning pasporti aniq va mukammal to‘ldirilishi shart. bu to‘ldirishda folklor asarlarining janrlarini va ularning o‘zlariga xos hususiyatlarini hisobga olish lozim. agar yozib olingan asar epik yoki liro-epik turga mansub bo‘lsa, asaring pasporti qo‘yidagicha to‘ldirilishi mumkin. 1. asarning nomi: uch og‘a-ini botirlar 2. janri ertak 3. hajmi 25 bet 4. aytuvchi begimoy momo turg‘unova 5. manzili jizzax viloyati g‘allaorol tumani jo‘g‘orovul qishlog‘i 6. aytuvchining yoshi 82 yosh 7. ustozlari ota-onasi 8. yozib oluvchi m.abdusalomova 9. yozib olingan joyi va vaqti ertakchining uyi, 2021-yil 25-iyun. yozib olingan asarning pasportini shu grafik asosida to‘ldirish yozib oluvchidan talab qilinadigan asosiy shartlardan biridir. shuningdek, texnik vositalarda yozib olingan asarlarning elektron nusxasini tayyorlashda ham mana shunday ma'lumotnoma to‘ldirilishi shart; g) yozib …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "folklor asarlarini yozib olish ko'rsatmasi va kundalik daftar"

folklor asarlarni yozib olish ko‘rsatmasi va kundalik daftar kirish ma’lumki, folklor namunalarining ko‘pchiligi (dostonlar, ertaklar, qo‘shiqlar) marosimlilik va mavsumiylik xususiyatiga ega. shu sababli, xalq dostonlari, ertaklari, qo‘shiqlarini yozib olishda ularni ijro etilayotgan auditoriyada yozib olish maqsadga muvofiqdir. maqol, topishmoq kabi folklorning kichik janrlarini ham so‘zlashuv jarayonida yozib olinadi. ana shunda yozib olingan asar jonli og‘zaki ijodning haqiqiy namunasi bo‘lib, har qanday sun'iylik va soxtalikdan xoli bo‘lib qolaveradi. talaba folklor namunalarini yozib olayotganda faqat o‘zi uchungina noma'lum bo‘lgan asarlarga e'tibor bermasdan jonli og‘zaki an'analarda yashayotgan har qanday janrdagi asarlarni yozib olishi lozim. zotan, folklor namunalari turli joyla...

This file contains 39 pages in DOCX format (52.6 KB). To download "folklor asarlarini yozib olish ko'rsatmasi va kundalik daftar", click the Telegram button on the left.

Tags: folklor asarlarini yozib olish … DOCX 39 pages Free download Telegram