демографик жараёнлар ва ижтимоий - иктисодий муаммолар урта осиё республкиалари материаллари асосида

DOC 64.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350716618_18397.doc www.arxiv.uz демографик жараёнлар ва ижтимоий – иқтисодий муаммолар ўрта осиё республикалари материаллари асосида режа: 1. демографик жараёнлар ва демографик вазият. 2. демографик жараённинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш билан алоқаси. 3. ўрта осиё республикаларида демографик вазият. 4. аҳолини табиий ва миграцион ҳаракатидаги ўзгаришлар ўрта осиё республикалари –ўзбекистон, туркманистон, тожикистон ва қирғизистон мустақилликка эришганларидан сўнг ўз олдиларида турган муҳим сиёсий, ижтимоий-иқтисодий муаммоларини ҳал этмоқдалар. жумладан, миллий иқтисодиётни мустаҳкамлаш, уни бозор муносабатларига ўтиш даври талабларига мувофиқлаштириш, мавжуд табиий, социал-иқтисодий ва бошқа имкониятлардан тўла ва самарали фойдаланиш, мамлакатнинг геосиёсий мавқеини янади такомиллаштириш масалалари катта аҳамият касб этади. шунингдек, аҳоли муаммоларини ижобий ҳал этиш, унинг яшаш шароитини тубдан яхшилаш, сифат кўрсаткичларига эътибор бериш айниқса долзарбдир. одатда, табиат билан жамият тараққиёти ўртасида муайян даражадаги мутаносиблик кераклигидек, аҳоли ва иқтисодиёт ривожланиши ҳам бир-бирига мувофиқлашуви лозим. шу маънода, иқтисодиёт, моддий ишлаб чиқариш жабҳалари аҳоли (нуфус) сонининг ўсишига нисбатан анча илдамроқ, устуворроқ ривожланмоқи керак. ўз навбатида иқтисодиётнинг бундай бўлишига аҳолининг …

асалани давлатнинг расмий демографик сиёсати асосида тартибга солиш ва унинг ўсишини чегаралашдан иборатдир. албатта, бу икки йўналишни қатъий равишда бир-бирига муқобил қўйиш хато, чунки ҳар қандай шароитда ҳам демопентрик принцип устун туради. бинобарин, амалда кўпроқ биринчи йўналиш қўлланилмоқда ва бу шубҳасиз, мантиқан тўғридир. сабаби, иқтисодиёт, моддий борлиқ, миллий даромад аҳоли сони ўсишига нисбатан тахминан 3-4 марта тезроқ ёки кўпроқ ўсмоғи лозим. шу билан бирга баъзи давлатлар иқтисодий танглик, экологик вазиятнинг ночорлиги ва бошқа шароитлар туфайли аҳоли сони ўсишини пасайтиришга (тўхтатишга) мўлжалланган демографик сиёсатни ўтказмоқдалар. айни пайтда иқтисодиётни ривожлантириш мақсадида аҳоли сонининг камайишини тўхтатиш ва унинг барқарор ўсишини рағбатлантиришга мойил ёки интилувчи давлатлар ҳам йўқ эмас. яна шуни қайд этмоқ жоизки, айрим минтақа ва мамлакатларда экологик муҳит ва ижтимоий ҳаётнинг ёмонлашуви оқибатида аҳолининг «айланма ҳаракати» (обороти) кўпаймоқда – юқори даражадаги туғилиш кўрсаткичлари айни вақтда, афсуски, худди шунай юқори миқдордаги ўлим, ва айниқса, кўпроқ болаларнинг нобуд бўлиши билан содир бўлмоқда. бу нохуш …

ашади-1970 йилга келиб аҳоли сони яна ҳиссага ошди ва 20 млн. кишини ташкил этди. бошқача қилиб айтганда, аҳоли сонининг бундай кўпайиш даври деярли 2 мартага қисқарди ва атиги 32-33 йилга тенг бўлди, холос. айтиш мумкинки, асримизнинг охирига келиб минтақа аҳолиси 1970 йилга нисбатан яна икки ҳисса кўпайди, яъни 30 йил давомида унинг сони 40 млн-дан ошиб кетди. собиқ сссрнинг аҳолиси энг аввало ўрта осиё республикалари ҳисобидан кўпайиб борарди: мамлакат йиллик ўртача аҳоли сонининг кўпайишининг тахминан 35 фоизи ўрта осиёга, шундан 20 фоизи ўзбекистонга тўғри келарди. бинобарин, ўша йилларда минтақада ўзига хос демографик вазият вужудга келган эди. аҳолининг ўртача йиллик кўпайиш суръати ҳам юқорилашиб борди. чунончи, бу рақам 1926-1939 йиларда 2,55 (ссср-2,00), 1939-1959 йй.-1.30 (0,50), 1950-1970 йй. 3,45(1,35) ва 1070-1989 йй.-2,70 (0,90) фоизни ташкил этади. тўғри, энг сўнгги йиларда бу ерда ҳам демографик ривожланиш жараёни сусайди-ҳозирги пайтда кўрилаётган кўрсаткич 2,0 фоиздан ошмайди (масалан, ўзбекистон аҳолиси 1999 йилда 351 минг кишига ёки …

анча авж олган эди. 80 нчи йиллар охири ва 90-йилларнинг биринчи ярмида эса акс вазият юзага келди- ўрта осиёдан «келгинди» аҳолининг қайта кўчиб кетиши кўпайди. агар дастлабки йиларда ғайри маҳаллий милатлар кўпроқ узоқ хорижга (ақш, исроил ва бошқалар) кўчиб кетган бўлса, кейинчалик эмиграция жараёни «яқин хориж», яъни собиқ иттифоқдош республикаларини ва биринчи навбатда россия, украина давлатларини ҳам қамраб олди. мисол тариқасида, қуйидаги рақамларни келтириш ўринли: ўзбекистон республикасидан 1980 йилда «узоқ хорижга», яъни собиқ ссср ҳудудидан ташқарига 900 киши кўчиб кетган бўлса, 1998 йилда ташқи миграция 3580 кишини, 1989 йилда-10100 ва 1990 йилда 41934 кишини ташкил этди. қирғистонда ушбу рақамлар юқоридаги йилларга мос равишда 957, 10618, 16757 ва 18035 кишига, тожикистонда 905, 10463 ва 12468 кишига тенг. фақат туркманистонда эммиграция жараёни сустроқ. бу ердан 1980 йилда атиги 25 киши, 1988 йилда –56, 1989 йилда –57, 1990 йилда –302 киши кўчиб кетди, холос. 90-йилларда ташқи миграция янада кучайди. мисол, биргина ўзбекистонда аҳоли …

еал кўрсатмоқда ва уларни ортиқча таҳлил қилишга зарурият бўлмаса керак. адабиётлар 1.бабурин в.л., мазуров ю.л, географические основы управления. м, 2000 2.голубчик м.м., евдокимов с.п., максимов, г.и., история географии-(смоленск, 1998) 3.григорьев а.г. география в современном мире.-м, просвеҳение, 1999. 4.каримов и. ўзбекистон ххi аср бўсағасида: хавфсизликка таҳдид, барқарорлик шароитлари ва тараққиёт кафолатлари. –т:ўзбекистон, 1997. 5.машбиц я.г. основы страноведения.-м: просведение, 1999. 6.максаковский в.п. историческая география мира.-м., 1999. 7.прохоров б.б. прикладная антропоэкология.-м., 1998. 8.ратанова м.п. экологические основы обҳественного производства.-смоленск, 1999 9.саушкин ю.г. экономическая география: теория, методы, практика.- м:мысль,1978. 10.солиев а., маллабоев т. иқтисодий ва социал географияда айрим қонуниятларни ўрганиш методикаси. -т.,1988. 11.солиев а. иқтисодий ва ижтимоий географиянинг долзарб масалалари.- т., 1995. 12.солиев а. маҳамадалиев р.й. иқтисодий география асослари.-т., 1996 13.солиев а., каршибоева л. иқтисодий географиянинг назарий ва амалий масалалари.-т.,1999. 14.шаригин м.д. основные проблемы экономической и социальной географии.-пермь,1997. 15. г.ф.д., проф. солиев а.с доц. жумахонов ш. иктисодий ва социал география. маъруза матни 16. www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "демографик жараёнлар ва ижтимоий - иктисодий муаммолар урта осиё республкиалари материаллари асосида"

1350716618_18397.doc www.arxiv.uz демографик жараёнлар ва ижтимоий – иқтисодий муаммолар ўрта осиё республикалари материаллари асосида режа: 1. демографик жараёнлар ва демографик вазият. 2. демографик жараённинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш билан алоқаси. 3. ўрта осиё республикаларида демографик вазият. 4. аҳолини табиий ва миграцион ҳаракатидаги ўзгаришлар ўрта осиё республикалари –ўзбекистон, туркманистон, тожикистон ва қирғизистон мустақилликка эришганларидан сўнг ўз олдиларида турган муҳим сиёсий, ижтимоий-иқтисодий муаммоларини ҳал этмоқдалар. жумладан, миллий иқтисодиётни мустаҳкамлаш, уни бозор муносабатларига ўтиш даври талабларига мувофиқлаштириш, мавжуд табиий, социал-иқтисодий ва бошқа имкониятлардан тўла ва самарали фойдаланиш, мамлакатнинг геосиёсий мавқеини янади такомиллашт...

DOC format, 64.0 KB. To download "демографик жараёнлар ва ижтимоий - иктисодий муаммолар урта осиё республкиалари материаллари асосида", click the Telegram button on the left.

Tags: демографик жараёнлар ва ижтимои… DOC Free download Telegram