guptalar davlati

DOCX 8 pages 28.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.5 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

6-mavzu:v-xi asrlarda hindiston. reja: 1. ilk o’rta asrlarda hindistonda ijtimoiy-iqtisodiy vaziyat va yer-mulk munosabatlari. 2. guptalar davlati inqirozi va harshi davlatining yuzaga kelishi. 3. rajput knyaziiklarining tashkil topishi. 4. viii-xi asrlarda janubiy hindiston va dekanda tashkil topgan davlatlar. guptalar davlati. iv asrning boshlarida hindiston bir necha o’nlab mayda va yirikroq davlatlardan iborat bo’lib, bu davlatlar kichik podsholar - rojalar tomonidan boshqarilgan. ular hukmron tabaqalar - brahman (kohinlar) va kshatriylar (harbiy zodagonlar) ga suyanganlar. 320- yilda shimoliy hindistonning shunday rojalaridan biri chandra gupta i (320-340) atrofidagi rojalarni bo’ysundirib, gang daryosi havzasida vi asr boshlarigacha yashagan guptalar davlatini tuzgan. chandra gupta i ning vorislari, ayniqsa samudra gupta (340- 380) va chandra gupta ii (380-414) o’zlarining istilochilik yurishlari bilan mashhur bo’lgan. guptalar davlati gang daryosining dengizga quyiladigan joyigacha, shuningdek, dekan yassi tog’larining bir qismidan to narbat daryosigacha bo’lgan yerlarni o’z ichiga olgan. davlat poytaxti pataliputra shahri bo’lgan. guptalar hukmdorlari sosoniylar eroni bilan savdo-sotiq …

2 / 8

jlangan. qadimiy kastalarning to’rtta asosiy turi - braxmanlar (kohinlar), kshatriylar (jangchilar), vayshiyalar (dehqonlar, hunarmandlar, savdogarlar) va shudralar (sobiq qullarning va har toifadagi qaram kishilarning eng past tabaqasi) qadim zamonlarda tarkib topgan hind jamiyati ijtimoiy tuzilmasining turli bosqichlarini ifoda etgan. o’rta asr boshlarida hind kastalari birmuncha rivojlanib, brahmanlar va kshatriylar kohin va harbiy tabaqalarga aylanib ketgan. davlat hokimiyati ularning qo’lida bo’lgan va shu bilan birga ular juda ko’p qullari bo’lgan eng yirik yer egalari ham edilar. o’rtacha va past darajadagi kastalar vaqt o’tishi bilan maydalashib borgan. guptalar davrida kastalarning miqdori anchagina ortgan. jamiyatning shudraga oid eng tuban kastasi «hazarli kishilar» deb atalgan bo’lib, ular oliy kasta vakillariga yaqinlashsa, go’yo bu oliy zotlarni ham harom qiladi, deb hisoblaganlar. eng past kastalarning haq-huquqsizligi, xo’rlanishi, quldorlik tuzumi mafkurasining eng yorqin ifodasi bo’lgan. quldorlik tuzumi davrida kishilar bir tomondan, to’la huquqli erkin quldor hukmronlarga, ikkinchi tomondan, butunlay haq-huquqsiz, xo’rlangan, zadalangan qullarga yoki shularga o’xshab ketadigan …

3 / 8

necha mansabdorlar tomonidan boshqarilgan. qishloq jamoasi bir necha yoki bir necha yuz oiladan iborat bo’lib, hunarmandchilikning qishloq ho’jaligi bilan qo’shilishiga asoslangan boshlang’ich ishlab chiqarish guruhini tashkil qilgan. bu oilada jamoalar xonaki sanoatga asoslangan bo’lib, unda qo’lda to’qish, qo’lda yigirish, qo’l kuchi bilan yerga ishlov berish usulidan foydalanilgan. guptalar hukmdorlarining iqtisodiy qudrati birinchi navbatda xuddi ana shu behisob dehqon jamoalari mehnatidan foydalanishga asoslangan. biroq, guptalar davri quldorlik tizimining tushkunlikka yuz tuta boshlaganligi bilan tavsiflanadi. g’arbiy yevropa va arab xalifaligi mamlakatlarida ko’rganimizdek, feodal jamiyatning negizi bo’lgan juda ko’p sonli jamoa dehqonchiligining mavjudligi hind jamiyatida quldorlik tuzumidan feodal tuzumiga o’tishni yengillashtirdi. guptalar davrida qulchilik tugatilib, katta yer egaligi tug’ila boshlaganligini bir qancha dalillarda ko’rish mumkin. qullar tez-tez erkin qo’yib yuboriladigan va muayyan xizmatlarni o’tash sharti bilan ularga uncha katta bo’lmagan yerlar ajratib beriladigan bo’lgan. podsho xo’jaligidagi yerlarning hammasida ham qullar ishlamagan, bu yerlarning ko’pgina qismi hosilning bir qismini podsho xo’jaligiga topshirish sharti bilan …

4 / 8

lib, xonavayron bo’lgan jamoachilarni shafqatsizlarcha ishlatishgan. natijada feodal qaramligi munosabatlari o’rnatilgan. madaniyatning ravnaq topishi. guptalar davlati davrida madaniyat avvalo, klassik monumental me'morchilikning rivojlanishi bilan tavsiflanadi. bu davrda juda ko’p ibodatxona va saroylar qurilgan. guptalar davrida qurilgan binolarning ko’pi keyinchalik xorijiy istilochilarning hindistonga qilgan hujumlari natijasida vayron qilingan. shunday bo’lsa-da, o’sha davrdan saqlanib qolgan ayrim binolarga qarab, ularni juda mohirlik bilan qurilganligi to’g’risida tasavvur hosil qilish mumkin. masalan, bahaybat yaxlit toshlarning ichini g’or qilib o’yib ishlangan ellara va ajanta ibodatxonalar ichida qadimiy hind va budda afsonalaridan olib ishlangan haykallar benihoya ko’p bo’lib, bularda kishilarning gavdalari ifodalangan. bu tasvirlar o’zining go’zalligi va ulug’vorligi bilan kishini hayratda qoldiradi. ibodatxona devorlari xilma xil suratlar bilan bezatilgan. guptalar davridagi rassomlar va ustalar metallga pardoz berishda yuksak san'at cho’qqilarini egallaganlar. miloddan avvalgi iv asr oxiri - v asr boshlarida quyma temirdan ishlangan ustun hozirga qadar dehlida saqlanib kelmoqda. qariyb bir yarim ming yil davomida ochiqlikda - …

5 / 8

yatga ega bo’lgan. kalidasa qahramonlik mavzularida bir nechta doston hamda mifologik va tarixiy mavzularda ko’plab dramalar yozgan. ayniqsa, «olqishlangan shakuntala» dramasi mashhur bo’lib, bu asarda nihoyatda nazokatli va shu bilan bir vaqtda o’z yo’lida juda og’ir mashaqqatli to’siqlarni yenga olgan jo’shqin jasoratli oddiy hind ayolining ajoyib obrazi berilgan. ushbu asar g’arbiy yevropaga 1789- yilda ma'lum bo’lishi bilanoq qadimiy hind adabiyotiga juda katta qiziqish uyg’otgan. kalidasa o’z qahramonlarini qisman klassik kitob tilida - sanskritda, qisman turli mahalliy lahjalarda gapirtirgan, bu esa o’sha davrdagi hindiston aholisining etnik jihatidan xilma-xil bo’lganligini ko’rsatadi. kalidasanining asarlari hozirgi vaqtda dunyodagi asosiy tillarga tarjima qilingan. hindistonda ilk o‘rta asrlarda diniy taraqqiyot. guptalar zamonida hindlarning hukmron dini braxmanlik bo’lib, bu din ta'limotiga ko’ra, uchta asosiy xudo - braxma, vishnu va shiva bilan birga ko’plab boshqa xudolar ham bo’lgan. bu xudolar tabiat kuchlarining turli-tuman ko’rinishlarining ifodasi bo’lib, odamlar, hayvon, o’simlik, har xil jonsiz narsalar - sanamlarni ilohiylashtirganlar. braxmanlikning dabdabali …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "guptalar davlati"

6-mavzu:v-xi asrlarda hindiston. reja: 1. ilk o’rta asrlarda hindistonda ijtimoiy-iqtisodiy vaziyat va yer-mulk munosabatlari. 2. guptalar davlati inqirozi va harshi davlatining yuzaga kelishi. 3. rajput knyaziiklarining tashkil topishi. 4. viii-xi asrlarda janubiy hindiston va dekanda tashkil topgan davlatlar. guptalar davlati. iv asrning boshlarida hindiston bir necha o’nlab mayda va yirikroq davlatlardan iborat bo’lib, bu davlatlar kichik podsholar - rojalar tomonidan boshqarilgan. ular hukmron tabaqalar - brahman (kohinlar) va kshatriylar (harbiy zodagonlar) ga suyanganlar. 320- yilda shimoliy hindistonning shunday rojalaridan biri chandra gupta i (320-340) atrofidagi rojalarni bo’ysundirib, gang daryosi havzasida vi asr boshlarigacha yashagan guptalar davlatini tuzgan. chandra gupta i...

This file contains 8 pages in DOCX format (28.5 KB). To download "guptalar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: guptalar davlati DOCX 8 pages Free download Telegram