issiqlik dvigatellari va ularning foydali ish koeffitsenti

DOCX 4 pages 47.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

mavzu: qaytar va qaytmas jarayonlar. termodinamika elementlari reja. 1. issiqlik mashinalari va ularning foydali ish koeffitsenti. 2. termodinamikaning ikkinchi qonuni. 3. karno sikli va uning f.i.k. karno teoremasi. 4. termodinamikaning ikkinchi qonunining turli ta’riflari 5. еntropiya. zamonaviy texnikada issiqlik dvigatellari asosiy o’rinlardan birini egallaydi. issiqlik dvigatellari deb, yoqilg’i ichki energiyasini mexanik energiyaga aylantiruvchi qurilmaga aytiladi. birinchi bug’ dvigatellarining loyihasi, rus olimi polzunov tomonidan 1765-yilda yaratildi. ingliz olimi uatt 1784-yilda bug’ dvigatelini ixtiro qildi. fransuz injeneri sadi karno issiqlik mashinalarini takomillashtirish yo’lida ish olib bordi. issiqlik dvigatellari tuzilish va ishlash prinsipiga qarab bug’ mashinasi, ichki yonuv dvigateli, bug’ va gaz turbinalari, reaktiv dvigatellariga bo’linadi. bu dvigatellarning hammasida yoqilg’i energiyasi gaz yoki benzin, neft maxsulotlari mexanik energiyaga aylanib, ish bajariladi. har qanday issiqlik dvigatellari uch qisimdan iborat 1-isitkich, 2-sovutkich, 3-ishchi modda ichki yonuv dvigatellarida sovutish sifatida uni o’rab turgan muxit – havo xizmat qiladi energiyaning saqlanish qonuniga binoan divigatel bajarayotgan ishi (1) …

2 / 4

rgiyaning ishga to’liq aylanmay qolishiga tabiatdagi jarayonlarning qaytmas jarayon ekanligi sabab bo’ladi. agar issiqlik sovitkichdan isitkichga o’z-o’zidan qaytadigan bo’lganda edi, u holda ichki energiya har qanday issiqlik dvigateli yordamida ishga to’liq aylantira olinar edi. termodinamika qonunlari isitkichining harorati т1 va sovitkichining harorati т2 bo’lgan issiqlik dvigatelining bo’lishi mumkin bo’lgan eng katta fik ni xisoblab chiqarishga imkon beradi. buni birinchi bo’lib frantsuz injeneri sadi karno xisoblab topdi. karno ishchi jism sifatida ideal gaz qo’llaniladigan ideal issiqlik mashinasini o’ylab topdi. karnoning hisobi bo’yicha bu mashinaning fik qiymati quyidagicha bo’ladi: (3) bu formulaning asosiy ahamiyati shundaki, т1 haroratli isitkich va т2 haroratli sovitkich bilan ishlaydigan har qanday real issiqlik mashinasining foydali ish koeffitsienti ideal issiqlik mashinasining fik dan ortiq bo’laolmaydi. bu formula issiqlik dvigatellari fik ning maksimal qiymatining nazariy chegarasini ko’rsatib beradi. isitkichning harorati qanchalik yuqori va sovitkichning harorati qanchalik past bo’lsa, issiqlik dvigateli shunchalik samarali bo’lar ekan. sovitkichning harorati absolyut nolga teng …

3 / 4

itkich deb ataladi. bu issiqlik miqdori ta‘sirida ishchi jism kengayadi. kengayish protsessida bajarilgan ishning qiymati (4) demak ishchi jismdan, ya‘ni issitkichdan q2 issiqlik miqdori olayotgan jismga sovitkich deb ataladi. issiqlik mashinaning foydali ish koeffitsienti tsikl davomida bajarilshi foydali ishning isitkichdan olingan issiqlik miqdoriga nisbati tarzida aniqlanadi, (5) sovitkich mashina tsiklida ishchi jism sovitkichdan issiqlik miqdori olib isitkichga issiqlik miqdori. beradi. binobarin, isitkich — temperaturasi yuqoriroq bo’lgan tashqi jism, sovitkich esa temperaturasi pastroq bo’lgan tashqi jism deb tushunmoq lozim. karno tsikli va uning foydali ish koeffitsienti кarno tsikli ikki izoterma va ikki adiabatadan iborat. karno tsikli ideal issiqlik mashinada, ya‘ni, ishqalanish yoki nur chiqarish vositasida energiyani atrof muhitga tarqatishda qaytmaydigan tarzda energiya sarflash sodir bo’lmaydigan mashinada amalga oshadi. ishchi jism sifatida 1 mol ideal gazdan foydalanib amalga oshirilgan karno tsiklining () diagrammadagi grafigi 1-rasmda tasvirlangan. demak, ideal gaz bilan karno tsikli bo’yicha ishlaydigan issiqlik mashinaning foydali ish koeffitsienti, faqat isitkich va …

4 / 4

qlik miqdori uzatilishdan iborat bo’lgan jarayonlar amalga oshmaydi. tomson ta’rifi; sistema tarkibidagi eng sovuq jism issiqligini ishga aylantiruvchi issiqlik mashinasini qurish mumkin emas. ostval’d ta’rifi; bitta issiqlik manbaining sovishi hisobiga ish bajaradigan mashinani yaratish mumkin emas.(ikkinchi tur abadiy dvigatel yasab bo’lmaydi). issiqlik faqat issiq jismlardan sovuq jismlarga o’z-o’zidan o’ta oladi. sovitkich qurilmalarda issiqlik sovuq jismdan issiqrok jismga uzatiladi, lekin issiqlikning bunday uzatilishi «atrof jismlardagi to’liq o’zgarishlarga» bog’liq, ya‘ni bunda sovish ishi bajarilishi kerak. agar biror hollarda issiqlik sovuq jismlardan issiq jismlarga o’z-o’zidan o’tsa edi, u holda to’liq jarayonlarni ham qaytadigan jarayonga aylantirish mumkin bo’lar edi. entropiya – bu 1k temperaturaga to’g’ri keluvchi issiqlik miqdori bo’lib, holat funksiyasidir. yopiq sistema uchun har qanday prosesda yoki oshib boradi yoki o’zgarmas boladi. ya’ni entropiyaning o’zgarishi qaytar proseslarda nolga teng, qaytmas proseslarda noldan katta entropiya so’zining lug’aviy ma’nosi – mohiyati jihatdan aylanish, kelgusida yana aylanishda qodir bo’lmagan oxirgi aylanishdir. (6) shunday qilib, entropiya sistema …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "issiqlik dvigatellari va ularning foydali ish koeffitsenti"

mavzu: qaytar va qaytmas jarayonlar. termodinamika elementlari reja. 1. issiqlik mashinalari va ularning foydali ish koeffitsenti. 2. termodinamikaning ikkinchi qonuni. 3. karno sikli va uning f.i.k. karno teoremasi. 4. termodinamikaning ikkinchi qonunining turli ta’riflari 5. еntropiya. zamonaviy texnikada issiqlik dvigatellari asosiy o’rinlardan birini egallaydi. issiqlik dvigatellari deb, yoqilg’i ichki energiyasini mexanik energiyaga aylantiruvchi qurilmaga aytiladi. birinchi bug’ dvigatellarining loyihasi, rus olimi polzunov tomonidan 1765-yilda yaratildi. ingliz olimi uatt 1784-yilda bug’ dvigatelini ixtiro qildi. fransuz injeneri sadi karno issiqlik mashinalarini takomillashtirish yo’lida ish olib bordi. issiqlik dvigatellari tuzilish va ishlash prinsipiga qarab bug’ mashinasi, ichk...

This file contains 4 pages in DOCX format (47.9 KB). To download "issiqlik dvigatellari va ularning foydali ish koeffitsenti", click the Telegram button on the left.

Tags: issiqlik dvigatellari va ularni… DOCX 4 pages Free download Telegram