tuberkulyoz va yondosh kasalliklar: tuberkulyoz va qandli diabet, tuberkulyoz va o‘pka raki, tuberkulyoz va oshqozon-ichak trakti kasalliklari

DOCX 14 pages 62.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.3 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

15-amaliy mashg‘ulot. tuberkulyoz va yondosh kasalliklar: tuberkulyoz va qandli diabet, tuberkulyoz va o‘pka raki, tuberkulyoz va oshqozon-ichak trakti kasalliklari. sil va qandli diabet qandli diabet va o‘pka silining boshqa kasalliklarga qo‘shilib kechishi kasallikning og‘ir klinik ko‘rinishlarini yuzaga keltiradi. ushbu kasalliklarning birgalikdagi salbiy ta’siri, davolanishi qiyin bo‘lgan, o‘ziga xos klinikasi bo‘lgan kasallikni keltirib chiqaradi. dunyoda 160 mln. odam qd bilan xastalangan va jsst ma’lumotlari bo‘yicha, taxminan, 25 yildan keyin qd bilan kasallangan bemorlar soni ikki marotaba o‘sishi mumkin. odamlar orasida qdning 1 turi ko‘payishi – 0,18%, sil kasalligida esa – 3,6%, ya’ni 20 marta ko‘p uchraydi. qdli bemorlar qaysi turi bilan og‘rishiga qaramay, ularda sil kasalligi 5-10 marta ko‘p uchramoqda. o‘zbekistonda qd bilan o‘s birga uchrashi ko‘p uchraydigan kasalliklardan hisoblanadi, o‘s va qd birga uchrashi oxirgi 15 yilda 8-10 marta ko‘paydi (fvapiti klinikasi ma’lumotlari bo‘yicha). qd da o‘pka sili rivojlanishining asosiy sabablari - hujayraviy immunitetning susayishi va endogen sil infeksiyasining faollashib …

2 / 14

babi o‘pka sili bemorlarni kuzatish davrida qon va siydikdagi qand miqdoriini nazorat qilish imkoniyati yo‘qligidir. ana shular klinik belgilardan laboratoriyagacha bo‘lgan davrda, diagnoz qo‘yish uchun insulinga bog‘liq qandli diabet (qd 1 tur) va insulinga bog‘liq bo‘lmagan qandli diabet (qd 2 tur) klinikasini birma-bir o‘rganishni taqozo qildi. qandli diabetning o‘ziga xos klinik belgilari –chanqash, og‘iz qurishi, teri va shilliq qavatlarning quruqligi, siydikning ko‘p ajralishi, ozish, holsizlik, bo‘shashish, ishtaha pastligi, oyoqlarning og‘rishi va boshqalar hammaga ma’lum. ammo bu belgilardan ba’zilari o‘pka silida ham uchraydi. o‘pka sili kechishining quyidagi belgilariga qarab, qdning insulinga bog‘liq bo‘lgan turi borligiga gumon qilish mumkin: -bemor yosh bo‘lishi; -aksariyat bemorlarda o‘pka silining o‘tkir boshlanishi; -silning yallig‘langan turi ustun kelishi; -sildan yallig‘lanish yaqqolligi (febril harorat, juda holsizlik, yo‘tal, ko‘p miqdorida balg‘am ajratishi, qon tuflash, o‘pkadan qon ketishi, xansirash, yurakning tez urishi va boshqalar); -rentgenologik jarayonning ancha tarqalganligi, yangi yallig‘lanish belgilari va ikki tomonlama ko‘plab destruksiya sohalarining mavjudligi. qd ning …

3 / 14

ri-oyoqlarda og‘riq, ko‘z xiralashishining kuchayishi; -rentgenologik tekshirishda o‘pkalarda chegaralangan, kam rivojlangan, yallig‘lanish va yolg‘iz yirik hajmli kovaklar, ilgari bo‘lib o‘tgan sil infeksiyasidan guvohlik beruvchi kalsinatlar, chandiqlar, fibrozli o‘zgarishlar kuzatiladi. qandli diabet diagnozini qo‘yishda qondagi qandni yarim miqdoriiy (qondagi va peshobdagi qand miqdoriini aniqlash uchun chiziqli-test) yoki miqdoriiy laboratoriya usullari ham qo‘llaniladi. hozirgi kunda eng arzon va oddiy usullardan biri xagedorn-yensen usuli bo‘lib, uning yordamida boshqa usullarga qaraganda, qondagi qand miqdoriini 10-20% ko‘tarilganini aniqlanadi. qandli diabetning o‘rta va og‘ir turlarida shu usul bilan aniqlangan qondagi qand miqdorii boshqa usularga qaraganda, 20-30% balandroq. bu, turli oksidlovchi moddalarning qon tarkibida ko‘payib ketishi, insulin etishmasligi va sildan zaharlanish hisobiga va ko‘proq darajada glyukoza hamda yog‘lar almashinuvida oxirigacha oksidlanmagan mahsulotlar ortib ketishiga bog‘liq. aytilganlardan kelib chiqib, shuni nazarda tutish kerakki, uglevodlar almashinuvidagi buzilishlarni ko‘proq xagedorn-yensen usulida aniqlanadi. shuning uchun qandli diabetning o‘rta va og‘ir turlarida qondagi qand miqdoriini aniqlash bilan birga, siydikda ham aniqlash kerak. …

4 / 14

a, bir kunlik preparatga bo‘lgan ehtiyojini ko‘rsatuvchi kattalikdir (i.i.dedov va hammualiflar, 1993). qandli diabet kasalligining birinchi yilida insulinga ehtiyoj nisbatan katta bo‘lmay, o‘kd sutkasiga 0,25-0,5 birlikkg ni tashkil qiladi. kasallikning 2-yilida - insulinni endogen ajralishi kamayadi va insulinga ehtiyoj sutkasiga 0,6-1,2 birlikkg ga oshadi. lekin ko‘pchilik bemorlarda, bu bosqichda insulin o‘kd si 0,7-0,9 birlikkg tenglashadi. infeksiyali kasalliklar zamirida davomli emotsional zo‘riqish, ketoatsidoz paydo bo‘lib, insulinga ehtiyoj sutkasiga 1 birlikkg gacha va undan ko‘proqqa oshadi. ma’lumki, insulindavo samarasi nafaqat insulin dozasini adekvat tanlashdagina, balki insulinni sutka davomida to‘g‘ri taqsimlashga ham bog‘liq bo‘ladi. insulin dozasini sutka davomida taqsimlashda kunduzgi ehtiyoj juda baland, kechqurun – kech soatlarda ehtiyojning nisbatan kam bo‘lishini hisobga olish kerak. o‘pka sili bilan kasallangan bemorlarda qandli diabetni davolashdagi tajribalarimiz shuni ko‘rsatdiki, qisqa ta’sir qiladigan insulinning summar miqdorii (dozasi)ni 3 ineksiyaga (asosiy ovqatlanish soniga): ertalab nonushtadan oldin-20-25%; tushlikdan oldin 10-15% va kechki ovqatdan oldin summar dozaning 15-20% bo‘lishi maqsadga muvofiq …

5 / 14

andi. shunday ekan, dekompensatsiyalangan qandli diabeti bor va sildan zaharlanish belgilari kuchli namoyon bo‘lgan bemorlarda nisbiy insulin etishmovchiligi va insulinrezistentlik yuqori bo‘ladi. shuning uchun, o‘pka sili va qandli diabet ii turi bor bo‘lgan bemorlarga periferik to‘qimalar insulinsezuvchanligini oshiruvchi peroral qand miqdoriini pasaytiruvchi vositalar bilan insulin qo‘llash tavsiya etiladi. shunday qilib, batafsil yig‘ilgan anamnez va klinik-rentgenologik ma’lumotlar qandli diabetni barvaqt gumon qilish hamda turini ajratishga, taklif qilinayotgan laborator usullar esa qandli diabetning dekompensatsiya darajasini aniqlashga imkon beradi. biz ishlab chiqqan klinik mezonlar va qandli diabetni aniqlashning optimal laborator-diagnostik usullari, o‘pka silining kimyoviy davosida gipoglikemik ta’sir etuvchi preparatlarni qo‘llagan holda, kimyoviy davo taktikasini to‘g‘ri tanlash, hamda qandli diabetni davolash usuliga insulinga bog‘liq bo‘lmagan qandli diabetning ilk bosqichlarida insulindavodan foydalanish, keyinchalik esa, tabletkali preparatlarga o‘tish imkonini beradi. sil ko‘pincha, qandli diabet zamirida rivojlanadi va uning kechishini sezilarli darajada og‘irlashtiradi. ayni vaqtda diabetning qo‘shilishi silning kechishini birmuncha og‘irlash-tiradi, o‘tkazilgan spetsifik terapiyani susaytiradi va bemorning …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuberkulyoz va yondosh kasalliklar: tuberkulyoz va qandli diabet, tuberkulyoz va o‘pka raki, tuberkulyoz va oshqozon-ichak trakti kasalliklari"

15-amaliy mashg‘ulot. tuberkulyoz va yondosh kasalliklar: tuberkulyoz va qandli diabet, tuberkulyoz va o‘pka raki, tuberkulyoz va oshqozon-ichak trakti kasalliklari. sil va qandli diabet qandli diabet va o‘pka silining boshqa kasalliklarga qo‘shilib kechishi kasallikning og‘ir klinik ko‘rinishlarini yuzaga keltiradi. ushbu kasalliklarning birgalikdagi salbiy ta’siri, davolanishi qiyin bo‘lgan, o‘ziga xos klinikasi bo‘lgan kasallikni keltirib chiqaradi. dunyoda 160 mln. odam qd bilan xastalangan va jsst ma’lumotlari bo‘yicha, taxminan, 25 yildan keyin qd bilan kasallangan bemorlar soni ikki marotaba o‘sishi mumkin. odamlar orasida qdning 1 turi ko‘payishi – 0,18%, sil kasalligida esa – 3,6%, ya’ni 20 marta ko‘p uchraydi. qdli bemorlar qaysi turi bilan og‘rishiga qaramay, ularda sil kasallig...

This file contains 14 pages in DOCX format (62.3 KB). To download "tuberkulyoz va yondosh kasalliklar: tuberkulyoz va qandli diabet, tuberkulyoz va o‘pka raki, tuberkulyoz va oshqozon-ichak trakti kasalliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuberkulyoz va yondosh kasallik… DOCX 14 pages Free download Telegram