regression model to’g’risida tushuncha

DOCX 14 pages 369.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 369.3 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

juft korrelyatsion-regression tahlil 3-ma’ruza juft korrelyatsion - regression tahlil reja: 3.1. regression model to’g’risida tushuncha 3.2. bir omilli chiziqli regression model turlari 3.3. chiziqli regressiya va korrelyasiya: mohiyati va parametrlarini baholash 3.1. regression model to’g’risida tushuncha yuqorida aytib o’tilganidek ekonometrikada statistika usullari keng qo’llaniladi. ekonometrika iqtisodiy o’zgaruvchilar orasidagi o’zaro bog’lanishni miqdoriy jihatdan ifodalashni maqsad qilgan holda u avvalo regressiya va korrelyatsiya usullari bilan bog’langan. regressiya haqida tushuncha. o’rganiluvchi erkli parametrlar o’rganiluvchi erksiz parametr bo’lsin. alohida hollarda ni parametrlarning funktsiyasi deb qarash mumkin, ya’ni (3.1) agar hosil xajmi bo’lsa, u sug’orishlar soniga, ishlatilgan mineral ozuqa hajmiga, havoning harorati va boshqalarga bog’liq. bundan ko’rinadiki, hosildorlik tasodifiy jarayondir. shuning uchun (3.1) munosabat tasodifiy o’zgaruvchilarni o’z ichiga oladi. bunday o’zgaruvchilarni deb belgilasak (3.1)ni o’rniga ushbu (3.2) munosabatni yozish mumkin. bunday munosabat(bog’lanish) korrelyatsion deyiladi. y va lar orasidagi analitik munosabat regressiya tenglamasi deyiladi. regressiya tenglamasiga kiritilgan o’zgaruvchilarning soniga bog’liq ravishda juft (oddiy) va ko’p omilli …

2 / 14

hi asosiy omil ma’lum bo’lsa, u holda jarayonni o’rganish uchun juft regressiyaning o’zi etarli. masalan, mahsulotga bo’lgan talab miqdori narxga nisbatan teskari bog’langan degan quyidagi gipoteza ilgari surilayotgan bo’lsa, ya’ni bunday hollarda yana qanday omillar ta’sir etishini, ularning qaysi biri o’zgarmas bo’lishi mumkinligini bilish kerak, balki ularni kelajakda modelda e’tiborga olish va oddiy regressiyadan ko’p omilli regressiyaga o’tish kerakdir. juft regressiya tenglamasi kuzatuv natijalaridan olingan ma’lumotlarning o’rtacha qiymatini o’zgarish qonuniyatidan kelib chiqib ikki o’zgaruvchi orasidagi bog’lanishni ifodalaydi. agar talabning narxga bog’liqligi masalan, tenglama bilan ifodalansa, u xolda bu tenglama narx 1 pul birligiga ortganda, talab o’rtacha 2 pul birligiga kamayishini ifodalaydi. regressiya tenglamasida ko’rsatkichlar orasidagi korrelyatsion bog’lanish mos matematik funktsiyalar bilan ifodalangan funktsional bog’lanish ko’rinishida tasavvur etiladi. amalda har bir alohida holatda kattalik quyidagicha ikkita qo’shiluvchidan tashkil topadi. bu erda: - natijaviy ko’rsatkichning haqiqiy qiymati; a-natijaviy ko’rsatkichning regressiya tenglamasidan topilgan nazariy qiymatlari; -regressiya tenglamasida aniqlangan natijaviy ko’rsatkichning haqiqiy qiymatini nazariy …

3 / 14

siflash shart emas. bunday bog’lanishni tavsiflovchi boshqa munosabatlar ham mavjud, masalan: shuning uchun tasodifiy miqdorning (xatolikning) katta kichikligi tanlab olingan modelni qanchalik to’g’ri tuzilganliga bog’liq. tasodifiy miqdor qancha kichik bo’lsa, natijaviy ko’rsatkichning nazariy qiymati shunchalik, uning haqiqiy qiymati bilan ustma-ust tushadi. xatoga yo’l qo’yilishiga nafaqat matematik funktsiyani noto’g’ri tanlash, balki regressiya tenglamasida muhum bo’lgan omilni xisobga olmaslikka ham bog’liq, ya’ni ko’p omilli regressiyaning o’rniga juft regressiyani qo’llash ham sabab bo’ladi. masalan ma’lum bir maxsulotga bo’lgan talab nafaqat uning narxiga, balki jonboshiga to’g’ri keladigan daromadga ham bog’liq bo’lishi mumkin. xatolikka yo’l qo’lilishida ma’lumotlarni tanlashdagi xatolik ham sabab bo’lishi mumkin. chunki tadqiqotchi ko’rsatkichlar orasidagi bog’lanish qonuniyatlarini aniqlashda tanlab olingan ma’lumotlar asosida ish ko’radi. tanlashdagi xatolik ko’pchilik holatlarda iqtisodiy jarayonlarni o’rganishda boshlang’ich statistik ma’lumotlar to’plamini bir jinisli bo’lmaganligi uchun ham yuzaga keladi. agar ma’lumotlar zamon va makonda bir jinisli bo’lmasa regressiya tenglamasi hech qanday ma’noga ega bo’lmaydi. bunday holatlarda natijani yaxshilash uchun o’rganilayotgan …

4 / 14

hu bilan birga daromad miqdorini statistik nuqtai nazaridan aniqlash(o’lchash)da qator qiyinchiliklarga duch kelinadi. bu bo’yicha olinadigan ma’lumotlar xatodan holi emas, masalan, hisobdan chetda qoladigan yashirilgan daromadlarni aytish mumkin. ekonometrik tadqiqotlarda ma’lumotlarni o’lchab olishdagi xatolarni minimal holatga keltirilgandan so’ng asosiy e’tibor modellarni qurishdagi xatoliklarga qaratiladi. juft regressiyada matematik funktsiyani ko’rinishlarini tanlash uchta usul bilan amalga oshirilishi mumkin: - grafik usuli; - analitik usul, ya’ni o’zaro bog’lanishlarni o’rganish nazariyasidan kelib chiqib; - eksperimental (tajriba)usuli; ikki ko’rsatkich orasidagi bog’lanishlarni o’rganishda regressiya tenglamalarini grafik usulida tanlash ko’rgazmali chizmalar shaklida amalga oshiriladi. bu usul korrelyatsiya maydoniga asoslanadi. bog’lanishlarni miqdoriy jixatdan baholashda qo’llaniladigan egri chiziqlarni asosiy turlari quydagi rasmlarda keltirilgan. 3.1.- rasm. ikki o’zgaruvchi orasidagi bog’lanishni miqdoriy jihatdan baholashda qo’llaniladigan egri chiziqlarning asosiy turlari regressiya tenglamasini tanlashning analitik usuli ko’proq amalda qo’llaniladi. ushbu usul taxlil qilinayotgan ko’rsatkichlarning o’zaro bog’lanish tabiatini o’rganishga asoslanadi. masalan, korxonaning elektr energiya()ga bo’lgan talabi ishlab chiqarilayotgan maxsulot xajmi()ga bog’liq holda o’rganilayotgan bo’lsin. …

5 / 14

jmi()ga bog’lanishini ifodalovchi quyidagi teng tomonli giperbola tenglamasini olamiz: . xuddi shunday korxona harajatlarini ishlab chiqarilgan mahsulot hajmining o’zgarishiga proportsional ravishda o’zgaruvchi (material harajatlari, mehnat haqi va boshq.) shartli o’zgaruvchilarga va ishlab chiqarish hajmi o’zgarishi bilan o’zgarmaydigan (arenda haqi, boshqaruv harajatlari va boshq.) shartli o’zgarmas harajatlarga ajratish mumkin. (3.3) funktsiya diskret nuqtalarda (-ko’rsatkichning diskret qiymatlarida) yuzaga kelishi mumkin bo’lgan hatoliklarni e’tiborga olgan holda quyidagi ko’rinishida ifodalanadi (3.4) regressiya tenglamasini tanlashni analitik usulining moxiyati oxirgi (3.4) tenglamada parametrlarning qiymatlarini aniqlash hamda – tasodifiy miqdorni baholashdan iborat. -tasodifiy miqdorni baholashda qoldiq dispersiyadan foydalaniladi. qoldiq ditspersiya quydagicha ifodalanadi. agarda qoldiq dispersiya bo’lsa, natjaviy belgining asl qiymatlari, ularning nazariy qiymatlari bilan ustma-ust tushadi. demak qoldiq dispersiyaning qiymati qanchalik nolga yaqin bo’lsa, regressiya tenglamasida e’tiborga olinmagan ko’rsatkichlarni ta’siri shunchalik kamligini va regressiya tenglamasi ko’rsatkichlari orasidagi bog’lanishni to’g’ri ifodalanishini ko’rsatadi. tadqiqotlar natijasi shuni ko’rsatadiki kuzatuvlar natijasida olinadigan ma’lumotlar soni o’zgaruvchi oldidagi hisoblanayotgan parametrlar sonidan 7-8 marta …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "regression model to’g’risida tushuncha"

juft korrelyatsion-regression tahlil 3-ma’ruza juft korrelyatsion - regression tahlil reja: 3.1. regression model to’g’risida tushuncha 3.2. bir omilli chiziqli regression model turlari 3.3. chiziqli regressiya va korrelyasiya: mohiyati va parametrlarini baholash 3.1. regression model to’g’risida tushuncha yuqorida aytib o’tilganidek ekonometrikada statistika usullari keng qo’llaniladi. ekonometrika iqtisodiy o’zgaruvchilar orasidagi o’zaro bog’lanishni miqdoriy jihatdan ifodalashni maqsad qilgan holda u avvalo regressiya va korrelyatsiya usullari bilan bog’langan. regressiya haqida tushuncha. o’rganiluvchi erkli parametrlar o’rganiluvchi erksiz parametr bo’lsin. alohida hollarda ni parametrlarning funktsiyasi deb qarash mumkin, ya’ni (3.1) agar hosil xajmi bo’lsa, u sug’orishlar soniga, i...

This file contains 14 pages in DOCX format (369.3 KB). To download "regression model to’g’risida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: regression model to’g’risida tu… DOCX 14 pages Free download Telegram