expert tizimlari va ularning dasturiy ta’minoti

DOCX 27 sahifa 367,6 KB Bepul yuklash

27 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 367,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 27

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 27

3-mavzu. expert tizimlari va ularning dasturiy ta’minoti. ekspert tizimlardan foydalanish va ularni yaratish texnologiyasi. intellektual tizimlar maqsadi, funksiyalai va uslubiyati.ekspert tizimlari. ekspert tizimining sinflanishi, strukturasi. ekspert tizimlari sun’iy intellektning asosiy ilovalaridan biri. ekspert tizimlarining bilimlar bazasi. ma’lum muammo sohasidagi masalalarni yechishga mo‘ljallab yaratilgan intellektual tizim ekspert tizimi deyiladi. ekspert tizimlari bilimlarini to‘ldirish manbai bo‘lib, shu soha ekspertlari xizmat qiladi. barcha ekspert tizimlarning ishi konkret tizim muammo sohasidan olingan qat’iy ekspert ma’lumotlariga asoslanadi. faraz qilaylik, quyidagi masalani yechish uchun ekspertlar guruhi yig’ildi: daryo bo‘yida joylashgan korxonalardan istalgani oqizgan bo‘lishi mumkin bo‘l gan neft dog’lari daryoda kuzatildi. asosiy maqsad qaysi korxona neftni oqiz ganini topish va ifloslanish sabab, oqibatlarini bartaraf etishdir. eng avvalo, bunday masalani yechuvchi ekspert tizimi hisoblashni bilishi kerak. neft oqizilgan joyni taxminan bilish uchun neftni suvga aralashish vaqti, daryo oqimi tezligi va yo‘nalishi kabi ma’lumotlarni ishlatish kerak. bunday ma’lumotlar yig’ilib, neft oqizilgan joy taxminan aniqlangandan keyin maxsus qoidalardan, masalan …

2 / 27

arida evristik qoidalar asosida ishlatiladigan soddalashtirish mexanizmi evristik qidiruv mexanizmi deyiladi. quyida evristik qidiruv mexanizmi keltirilgan. evristik qidiruv mexanizmi suvni ifloslantirgan eng ehtimoli ko‘p bo‘lgan aybdorni aniqlaganidan keyin, ilga ri surilgan gipotezani tekshirish uchun ekspert tizim boshqa qoidalar to‘plamini ishlatishi mumkin. eng avvalo korxona neft quvuri tizimidagi nosozliklar qaraladi. bunday evristik qoida foyda keltirishi mumkin: agar fabrika neft qu- vurining 1-uchastkasidagi bosim suv bosimidan kichik bo‘lsa, u holda 2 yoki 3-uchastkalarni tekshirish kerak. bunday qoidani faqat shu sohani biluvchi inson, ya’ni ekspert aytishi mumkin. ekspert tizimlarning ishlatilish sohalarini qisqacha keltiramiz: · tibbiy diagnostika va davolash; · kimyoviy analiz va sintez; · molekulyar biologiya va gen muhandisligi; · sanoatda rejalashtirish va ishlab chiqarishni tashkil qilish; · signallarni qayta ishlash; · qurilmalar nosozligi diagnostikasi; · geologik razvedka; · avtomatlashtirilgan loyihalashning intellektual tizimlari; · o‘lchov tizimlari: ko‘rish, boshqarish, ma’lumotlar taxlili; · texnologik jarayonlarni boshqarish. intellektual va ekspert tizimlarning tuzilishi va asosiy qismlari. yuqoridagi …

3 / 27

lan, qoidalar asosida ko‘rilgan ekspert tizimlarida “agar u holda” qoidasi ikki xil yo‘lda tahlil qilinishi mumkin: · to‘g’ri yo‘nalishda yoki ma’lumotlar asosida, ya’ni muammoni yechish uchun yangi ma’lumotlar yoki shartlar qaraladi, hamda mos xulosa va oqibatlar tek- shiriladi. · teskari yo‘nalishda yoki maqsad tomonidan, ya’ni muammoni yechish uchun nazariy oqibatlar ishlab chiqiladi va uning haqligini aniqlaydigan shartlar tekshiriladi. insonning mashina bilan muloqotini ta’minlovchi tizim shunday bo‘lishi kerakki, unda faqat ekspert emas, balki yangi xodimlar ham ishlay olsin. bunda qulaylik yaratuvchi “menyu”, piktogrammalar, sichqonchadan foydalanish yo‘llari ishlatiladi. bilimlar bazasi bilimlarni belgilar shaklida saqlaydi. aniqroq aytganda, unga sonlar jadvali, kattaliklar qiymati diapazoni va hokazolar kirishi mumkin. lekin bilimlar bazasining asosini faktlar va evristikalar tashkil etmadi. bilimlar bazasidagi faktlar tarkibiga ob’yektlarning bayoni, ularning belgilari va ekspert tizimini ishlatish sohasiga mos keluvchi sonli qiymatlar kiradi. masalan, texnologik jarayonlarni boshqarish tizimi uchun bilimlar bazasi tarkibiga konkret korxonaning yoki uning bir qismining bayoni, alohida komponentlar harakteristikalari, …

4 / 27

i bartaraf etish bo‘yicha takliflar va hokazo. ekspert tizimlarning laboratoriyalar yoki butun firmalar mutaxassislari uchun ahamiyati bir qancha aspektlarda namoyon bo‘ladi: a)ekspert bilimlarni yig’ish, aniqlash, kodlashtirish va tarqatish; b)inson imkoniyatlaridan yuqori bo‘lgan muammolarni yechish; c)bir inson qamrab olish mumkin bo‘lmagan bilimlar hajmini talab qiluvchi muammolarni yechish; d)bir necha sohalar bo‘yicha ekspert bilimlar talab qilinadigan muammolarni yechish; e) kollektivning eng nozik qadriyati-kollektiv xotirani saqlash; f)yangi texnologiyani qo‘llash hisobiga yuqori raqobatbardoshlikni ta’minlash. kompleks bilimlar bazasini yaratish mashinaning xatosiz ishlashi va bir necha ekspertlarning bilimi sintezi asosida keng imkoniyatlar ochadi. agar bilimlar bazasi bir necha soha axborotini birlashtirsa, bunday bilimlar yig’indisi qo‘shimcha qiymatga ega bo‘ladi. ekspert tizimlarning yuqorida qayd etilgan «jamoa xotira»ni saqlash nuqtai nazaridan ham ahamiyati katta. ko‘p korxonalar yuqori malakali mutaxassislarni yo‘qotish muammosiga duch keladilar. bunga ularning boshqa ishga o‘tishi, yoki yuqori lavozimga ko‘tarilishi, yoki o‘limi, yoki pensiyaga chiqishi sabab bo‘lishi mumkin. bir qancha firmalar o‘zlarining eng qimmatli xodimlari ekspert tajribalarini …

5 / 27

larga yo‘naltirilgandir. protsedura tahlil ishlatadigan mashina dasturlaridan farq qilib, ekspert tizimlar deduktiv fikrlash asosida kichik predmet tizim sohada masalani hal etadi, bu tizimlar ko‘pgina hollarda yaxshi tuzilmagan va aniqlanmagan masalalarning yechimini topa olish bilan farqlanadi. ular evristik qoidalar yordamida masalani aniq bo‘lmagan qismlarini mantiqan to‘ldirishadi, bu esa kerakli bilimlar yoki vaqt yetishmasligi bois butunlay tahlil qilib bo‘lmaydigan tizimlarga juda ham to‘g’ri keladi. ekspert tizimlarning afzal shundaki, ular bilimlarni to‘play olish, uzoq vaqt saqlash, eskilarini yangilay olish kabi xususiyatlarga ega. bu xususiyatlar ma’lum bir korxonada ma’lum vaqtgacha mutaxassislarsiz, nisbatan mustaqil ishlash imkoniyatini yaratadi. bilimlarni to‘plash, eng yaxshi va tekshirilgan yechimlarni qoilab, korxonada ishlayotgan mutaxas sislarning malakasini oshirish imkonini beradi. sun’iy intellektning mashina sanoati va iqtisodda qo‘llanishi ekspert tizimlarga asoslangan. ular yordamida mahsulot sifa tini oshirish va vaqtni tejash, shuningdek ish unumi va mutaxassis malakasini oshi rish yaxshi natijalar bermoqda. mahsulot tizimlari uchta asosiy komponentlardan iborat: · bilim bazalari yoki qoidalar to‘plami; …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 27 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"expert tizimlari va ularning dasturiy ta’minoti" haqida

3-mavzu. expert tizimlari va ularning dasturiy ta’minoti. ekspert tizimlardan foydalanish va ularni yaratish texnologiyasi. intellektual tizimlar maqsadi, funksiyalai va uslubiyati.ekspert tizimlari. ekspert tizimining sinflanishi, strukturasi. ekspert tizimlari sun’iy intellektning asosiy ilovalaridan biri. ekspert tizimlarining bilimlar bazasi. ma’lum muammo sohasidagi masalalarni yechishga mo‘ljallab yaratilgan intellektual tizim ekspert tizimi deyiladi. ekspert tizimlari bilimlarini to‘ldirish manbai bo‘lib, shu soha ekspertlari xizmat qiladi. barcha ekspert tizimlarning ishi konkret tizim muammo sohasidan olingan qat’iy ekspert ma’lumotlariga asoslanadi. faraz qilaylik, quyidagi masalani yechish uchun ekspertlar guruhi yig’ildi: daryo bo‘yida joylashgan korxonalardan istalgani oqizgan...

Bu fayl DOCX formatida 27 sahifadan iborat (367,6 KB). "expert tizimlari va ularning dasturiy ta’minoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: expert tizimlari va ularning da… DOCX 27 sahifa Bepul yuklash Telegram