orol dengizining tarixiy geografik nomlari

DOC 37,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663190949.doc орол денгизининг тарихий географик номлари orol dengizining tarixiy geografik nomlari xx asrning 60- yillarigacha orol dengizining suv sathi, maydoni va boshqa gidrografik xususiyatlari ancha muhim bo`lgan, chunki uni amudaryo va sirdaryo uzliksiz suv bilan ta`minlab turgan. ammo 1960 yildan boshlab, dengizning suv sathi tez pasaya boshladi va 10 yil davomida 2,0 m ga, keyingi ikki o`n yillikda esa 5,7 va 7,2 m ga pasayib qoldi. suv hajmi ham shunga mos holda 1093 km3 dan 330 km3 ga, ya`ni uch martadan ko`p qisqarib ketdi. 1995 yilga kelib, keyingi 35 yil ichida dengiz suvining sathi 17 m pasayib ketganligi ma`lum bo`ldi. natijada dengiz dastlab ikkiga, “katta” va “kichik” dengizlarga bo`linib ketdi. 1999 yilda esa kichik dengizning suv sathi 2,5 m ga pasaygan bo`lsa, katta dengizning suv sathi esa 34 m belgiga yetdi (chub, 2000). hozirgi kunda dengizning 3 qismga bo`linganligi ma`lum. ko`pchilik gidrolog va geograf tadqiqotchilarning fikriga ko`ra, orol dengizi sathining …

dengizi tarixda qanday nomlar bilan atalganligiga to`htalib o`tamiz. orol tarixini o`rganish vaqtida turli manba va adabiyotlarda uning turlicha nom bilan atalganligini uchratish mumkin. orolning turli davrlarda qanday atalganligi va qachondan orol dengizi deb aytilayotganligi ko`pchilikni qiziqtirishi tabiiy. antik davr manbalarida orol dengizi haqida ma`lumotlar deyarli yo`q. shunga qaramay yunon olimi ptolemey (ii asr) va ammian marsellin (iv asr) asarlarida “oks” ko`li yoki botqoqligi deb aytganligini uchratish mumkin. lekin oks ko`lining orol yoki sariqamish botig`i ekanligi aytib o`tilmagan. xitoy solnomalarida orol dengizi “shimoliy dengiz” deb atalgan. ularda alanlar va turklar o`lkasida daryolar tog`lardan shimolga oqishi hamda qandaydir shimoliy dengizga quyilishi aytilgan. arablarning o`rta osiyoga kelishi (viii asr) bilan orol dengizi o`rni, tabiati va unga quyiluvchi daryolar haqida ko`plab batafsil ma`lumotlar yig`ilgan. arab geografi ibn hurdodbeh (ix asr) “masofalar va mamlakatlar kitobi” da amudaryo va sirdaryo “qurdor ko`li” ga quyilishini yozgan. x asrlarda yashab o`tgan ibn rusta va uning zamondoshi al mas`udiy …

da ham uchratish mumkin. xii asr boshlarida bakron o`zining “jahonnoma” asarida orol dengizini sirdaryoning quyi oqimida joylashgan jand shahri nomiga bog`lab “jand ko`li” deb ataganligi ham ma`lum. xvi asr oxiri va xvii asr boshlarida yaratilgan “kniga bolshomu cherteju” kitobida orol dengizi “ko`k dengiz”nomi bilan atalgan va uning geografik o`rni ko`rsatilgan. xvii asrda yashagan xiva honi abulg`ozi amudaryoning 1573 yilda “sir dengizi”ga oqqanligini yozgan. shu bilan birga uning ishlarida orol nomini ham uchratish mumkin. demak, orol dengizining hozirgi nomi xvii asrda ma`lum bo`ldi. dengizning “orol” deb nomlanishiga bir qancha izohlar mavjud. 1. unda ko`pgina orollar mavjudligi; 2. qo`ng`ir va kulrang qumli tekisliklar orasida havorang suvli dengiz orolga o`hshab ajralib turishi; 3. ko`pchilik daryolar deltalarida ko`plab orollarni xosil qiladi. amudaryoning bir qancha oqimlarining dengizga quyilish joyini kishilar oldindan orol deb, uning aholisini orolliklar deb atashgan. o`sha joy nomidan ko`l orol nomini olgan. ko`p hollarda ko`l va dengizlar uning yaqinidagi shahar va viloyatlar …

orol dengizining tarixiy geografik nomlari - Page 4

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "orol dengizining tarixiy geografik nomlari"

1663190949.doc орол денгизининг тарихий географик номлари orol dengizining tarixiy geografik nomlari xx asrning 60- yillarigacha orol dengizining suv sathi, maydoni va boshqa gidrografik xususiyatlari ancha muhim bo`lgan, chunki uni amudaryo va sirdaryo uzliksiz suv bilan ta`minlab turgan. ammo 1960 yildan boshlab, dengizning suv sathi tez pasaya boshladi va 10 yil davomida 2,0 m ga, keyingi ikki o`n yillikda esa 5,7 va 7,2 m ga pasayib qoldi. suv hajmi ham shunga mos holda 1093 km3 dan 330 km3 ga, ya`ni uch martadan ko`p qisqarib ketdi. 1995 yilga kelib, keyingi 35 yil ichida dengiz suvining sathi 17 m pasayib ketganligi ma`lum bo`ldi. natijada dengiz dastlab ikkiga, “katta” va “kichik” dengizlarga bo`linib ketdi. 1999 yilda esa kichik dengizning suv sathi 2,5 m ga …

Формат DOC, 37,5 КБ. Чтобы скачать "orol dengizining tarixiy geografik nomlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: orol dengizining tarixiy geogra… DOC Бесплатная загрузка Telegram