бузилган ландшафтлар тушунчаси хакида

DOC 48,2 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1663228217.doc бузилган ландшафтлар тушунчаси ҳақида бузилган ландшафтлар тушунчаси ҳақида тоғ-кон саноати ҳудудларида табиий ландшафтларнинг бузилиши, яъни табиий-техноген ва техноген ландшафтларнинг вужудга келиши содир бўлади. ландшафтларнинг бузилиши ва уларни тиклаш муаммолари ландшафтшунослик, геоэкология, инженерлик геологияси, инженерлик географияси, тоғ-кон саноати, қишлоқ хўжалик ва қурилиш фанлари томонидан ўрганилган. шу муносабат билан техноген ландшафтшуносликда қатор атамалар, тушунчалар ва терминлар вужудга келган. мазкур атама ва тушунчалар, терминлар мазмуни, моҳияти ва келиб чиқишига кўра қуйидаги гуруҳларга бўлинади: бузилган ландшафтларнинг шакл-ланишини ўрганиш жараёнида вужудга келган атамалар, тушунчалар ва терминлар. бузилган ландшафтларни қайта тиклаш муаммосини ўрганиш жараёнида ишлаб чиқилган ва тавсия этилган атамалар, тушунчалар ва терминлар; ер ресурсларидан самарали фойдаланиш ва турли мақсадлар учун ерларни ажратиш муаммосини ўрганиш жараёнида тавсия этилган атамалар, тушунчалар ва терминлар. бузилган ландшафтларнинг шакллланишини ўрганиш жараёнида вужудга келган атамалар, тушунчалар ва терминлар. дастлаб, “бузилган ерлар” тушунчасини фанга ингилиз олими бивер 1945 йил олиб кирган (уолворк,1972). кейинчалик мазкур тушунча оксенхем, к. уолворк, буш (уолворк 1972), …
2
маков, в.с. коваленнко бўйича, 1984). п.и. томаков ва в.с. коваленко ( 1984) бузилган ерлар деганда фойдали қазилмаларни қазиб олиш таъсирида тупроқ қопламини, гидрогеологик шароитининг бузилиши ва техноген рельеф шаклларининг ҳосил бўлиши натижасида ҳўжалик аҳамиятини йўқотган ва табиатга салбий таъсир кўрсатадиган ерлар тушунилади. “бузилган ерлар” ҳақидаги мавжуд тушунчаларни таҳлил қилиб ва умумлаштириб х.вахобов (2001) унинг мазмунини қуйидагича ифодалашни тавсия этади. бузилган ерлар – инсоннинг хўжалик фаолияти таъсирида яроқсиз ва камяроқсиз ҳолга келиб қолган ерлар. тоғ – кон саноати ҳудудлари учун мазкур атама қуйидагича ифодаланилади. бузилган ерлар – минерал хомашёни қидириш, қазиб олиш ва қайта ишлаш жараёнида яроқсиз ва камяроқсиз ҳолга келган ерлардир ( х. вахобов, 2001). бузилган ландшафтларни қайта тиклаш (рекультивациялаш) муаммосини ўрганиш жараёнида ишлаб чиқилган ва тавсия этилган тушунчалар, атамалар ва терминлар. “рекультивация” (қайта тиклаш) тушунчаси ландшафтшуносликда, тоғ- механикасида, қишлоқ хўжалигида, қурилиш механикасида ва бошқа фанларда кенг қўлланилади. мазкур муаммо билан н. ф.реймерс (1990) н.б. бекаревич (1990), к. уолворк 1972), …
3
взалари, дам олиш ва турли қурилиш иншоатларини яратиш мақсадида олиб бориладиган техник – мелиоратив, қишлоқ хўжалик, ўрмон хўжалиги ва инженер-қурилиш ишлари мажмуасини тушунишади. н.л.лазарев (1972) рекультивация деганда тупроқни қишлоқ хўжалик ёки деҳқончилик мақсадларида фойдаланиш учун махсус тайёрлаш чора-тадбирларини тушунади (моторина, овчинникова 1975). бузилган ерларни рекультивация қилиш деганда ҳам асосан ерларни табиий ҳолатини ва ҳосилдарлигини тиклаш тушунилади ( л.п. моторина., в.а. овчинникова 1975; г.а. зайцев, 1977; гост 17-5-1; 78); н.реймерс ( 1990), г.а. зайцев (1977) ерларни қайта тиклаш деганда саноат ишлари оқибатида бузилган ерларни ҳосилдорлигини қайта тиклашга йўналтирилган чора тадбирлар мажмуаси тушунишади. гост 17-5-1-78 бўйича рекультивация – ер ресурсларини ҳосилдорлигини таъминлабгина қолмасдан балки табиатдан фойдаланувчиларни талабаларга мос келадиган табиий ресурсларни қайта ишлаш технологияси ёки методлар тизимидир. худди шунга яқин тушунча н.ф.реймерс томонидан тавсия этилган. бузилган ландшафтларни тиклаш бўйича ҳам тегишли тушунчалар ишлаб чиқилган. “охрана ландшафтов” (1982) луғатида рекультивация деганда бузилган ландшафтларни хўжалик, тиббий-биологик, ва эстетик қийматини тиклашга йўналтирилган ишлар мажмуаси. рекультивация …
4
; (моторина, забелина, 1968). б) мелиоратив дарахатлар экиш ва алмашлаб экиш ва бошқа агротехник усулларини қўллаш орқали бузилган ерларнинг ҳосилдорлигини оширишга йўналтирилган тадбирларни ўтказиш (моторина, овчинникова. 1975); в) ҳайвонотлар, ўсимликлар, қўзиқоринлар ва макроорганизмларнинг яшаш муҳитига таъсир қилишига ва ерларнинг ҳосилдорлигини тиклашга йўналтирилган агротехник ва фито мелиоратив тадбирлар ўтказиш. (реймерс, 1990). маълум бир вақт давомида қайта тикланган ерларни шу вақт ичида бузилган ерлари майдонига нисбати рекультивация коэффициенти деб аталади. (томаков, коваленко, 1984). қайта тикланган ландшафтлар худудида инсоннинг ва экотизимларнинг ҳаёт фаолияти учун қулай шароит яратиш рекультивациянинг социал- иқтисодий натижаси деб аталади. (овичинникова ва бошқалар, 1983). рекультивация тушунчасига н.ф. реймерс (1990) яхши таъриф берган. жуда кўп олимларнинг ишларида “рекульти-вация” деганда, фақатгина тупроқлар унумдорлигини сунъий равишда ошириш ёки тиклаш тушунилади. бироқ кўп жойларда айниқса, ўрмон тундра, игна баргли ўрмонлар, аралаш ва кенг баргли ўрмонлар, ўрмон дашт ва дашт зоналарида бузилган ландшафтлар табиий равишда қайта тикланди. мазкур ҳолатни ҳисобга олиб х.вахобов (2001) рекультивация тушунчасини …
5
ографич. наук. -т., 2001, 30 с. вахобов х. географические основы рекультивации нарушенных земель.//география, экология ва табиатдан фойдаланиш муаммолари. -т., 1999, с.56-58. 3. вахобов х. абдуллаев и.х. шожалилов ш. основные критерии физико-географических условий рекультивации нарушенных ландшафтов узбекистана.//мат-лы международ. конфр. «географические проблемы геоэкологии» -минск, 2001. с. 96-97. 4. вахобов х. адылова м. саидкаримова з. инженерно-геологические основы классификации нарушенных земель.//мат-лы годичной сессии научного совета ран по проблемам геоэкологии. «сергеевские чтения». м., геос, 2004. с. 337-339.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"бузилган ландшафтлар тушунчаси хакида" haqida

1663228217.doc бузилган ландшафтлар тушунчаси ҳақида бузилган ландшафтлар тушунчаси ҳақида тоғ-кон саноати ҳудудларида табиий ландшафтларнинг бузилиши, яъни табиий-техноген ва техноген ландшафтларнинг вужудга келиши содир бўлади. ландшафтларнинг бузилиши ва уларни тиклаш муаммолари ландшафтшунослик, геоэкология, инженерлик геологияси, инженерлик географияси, тоғ-кон саноати, қишлоқ хўжалик ва қурилиш фанлари томонидан ўрганилган. шу муносабат билан техноген ландшафтшуносликда қатор атамалар, тушунчалар ва терминлар вужудга келган. мазкур атама ва тушунчалар, терминлар мазмуни, моҳияти ва келиб чиқишига кўра қуйидаги гуруҳларга бўлинади: бузилган ландшафтларнинг шакл-ланишини ўрганиш жараёнида вужудга келган атамалар, тушунчалар ва терминлар. бузилган ландшафтларни қайта тиклаш муаммосини ў...

DOC format, 48,2 KB. "бузилган ландшафтлар тушунчаси хакида"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.