nutqning kommunikativ sifatlari

PPTX 16 pages 2.4 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

nutqning kommunikativ sifatlari nutqning asosiy kommunikativ sifatlari. nutqning to’g’riligi, sofligi, aniqligi. nutqning ta’sirchanligi, mantiqiyligi, maqsadga muvofiqligi. reja: nutqning madaniyligini, demakki, ta’sir quvvatini tahmin etadigan to’g’rilik, aniqlik,mantiqiylik, ifodalilik, boylik, soflik, jo’yalilik kabi bir qator kommunikativ sifatlar mavjud (ular o’rtasida keyinroq batafsil to’xtalinadi). ana shu kommunikativ sifatlarning barchasini o’zida mujassamlashtirgan nutq madaniy hisoblanadi. tilshunoslikda "nutq madaniyati" termini, asosan, ikki xil ma’noda qo’lanadi, ya’ni: 1) tildan bemalol, maqsadga va nutqiy vaziyatga muvofiq tarzda foydalana olish, nutqda kommunikativ sifatlarning barchasini mujassamlashtira bilishni ta’minlaydigan ko’nikma, malaka va bilimlarning jami; 2) tilshunoslikning tildan maqsadga va nutq vaziyatiga muvofiq tarzda foydalanish, nutqda kommunikativ sifatlarni mujassamlashtirish qoidalarini ilmiy asosda o’rganish va belgilash bilan shug’ullanuvchi bo’limi. nutqning kommunikativ sifatlari nafaqat aloqani ta’minlash, balki tinglovchi yoki o’quvchiga nutqiy ta’sirni kuchaytirishga xizmat qiladi.shuning uchun ham kommunikativ va estetik ta’sir maqsadida tuzilgan nutq(matn)ni "nutq madaniyati" kursining predmeti deyish mumkin. • nutqning to`g`riligi • nutqning aniqligi • nutqning tozaligi (sofligi) • nutqning mantiqiyligi …

2 / 16

grafik, lug’at va grammatik me’yorlarini egallashni tushunish lozim bo`ladi. nutqning to’g’riligi ma’noning to`g’ri, maqsadga muvofiq ifoda etilishida ohangning ham xizmati katta. so`zlarga qaysi yo`sinda urg’u berilishiga qarab ma’no ottenkalari o`zgarib borishi mumkin. masalan, nutq jarayonida keling so`zidagi samimiyat, piching, masxaralash, norozilik kabi ottenkalar faqat ohang yordamidagina reallashadi. nutqning to`g’ri bo`lishi asosan ikki me’yorga urg’u va grammatik me’yorga amal qilishni taqozo qiladi. so`zlardagi ayrim bo`g’inlarning zarb bilan talaffuz qilinishi, ya’ni ularga urg’uning tushishi hamma tillarda ham bir xil xususiyatga ega emas. aniqlik ham nutqning asosiy kommunikativ sifat-laridan biridir. agar to`g’rilik nutqning yuzaga kelishida faqat til omili, zaruriy belgisi sifatida qaralsa, nutqning aniqligi deyilganda uning shakllanishiga xizmat qiladigan, tildan tashqarida bo`lgan omillarni ham nazarda tutish lozim bo`ladi. bunda dastlab til va tafakkur munosabati turadi. chunki tabiat va jamiyatdagi narsa va hodisalar o`rtasidagi mutanosiblik va uning nutqda aks etishi ana shu aniqlikning xuddi o`zidir. nutqning aniqligi tildagi bu nuqsonni v.v.vinogradov ham o`z vaqtida …

3 / 16

rimizdan biri forobiy esa fikrni asoslash to`g’risidagi ta’limot-ni mantiq ilmining asosiy tayanchi deb hisoblagan. fikrlashning mantiqiyligini ta’minlashda bu uch unsur borasida shakllangan qoidalarga rioya etish muhim ahamiyatga ega. shu bilan birga aytish lozimki, fikrlash jarayonida mantiqiy xatolar mantiqiy fikrlash mada-niyatining zaifligi va fikriy pala-partishlik oqibatida vujudga keladi yoki tinglovchilarni ongli ravishda adashtirish, bahs-munozarada qanday bo`lmasin yutib chiqishga intilish istagidan kelib chiqadi. «auditoriya bilan muloqotga kirishar ekan, notiq uni o`z fikrlariga inontirishi, mafkuraviy oziq berishi, odamlarning ongini o`zgartirishi lozim. notiq nutqining ta’sirchan va ishonarli bo`lishida asosiy shartlardan biri esa fikrning mantiqiyligidir». nutqning tozaligi nutqning tozaligi deganda unda til elementlarining ishlatilishida adabiy til me’yorlariga amal qilish-qilmaslik tushuniladi. yaxshi, namunaviy nutq hozirgi o`zbek adabiy tili talablariga mos holda shakllangan bo`lishi, turli g’ayriadabiy va g’ayriaxloqiy til elementlaridan xoli bo`lishi kerak. bu masalaning til jihati bo`lib, nutqiy tozalikning tildan tashqari - paralingvistik jihatlari ham undan kam bo`lmagan ahamiyatga ega. chunki u boy ma’naviy-axloqiy qadriyat-larga ega …

4 / 16

him sanaladi. ya’ni notiq auditoriyani hisobga olishi - ularning bilim daraja-sidan yoshigacha, hatto nutq ijro etilayotgan paytdagi kayfiyatigacha kuzatib turilishi, nutqning tinglovchilar tomonidan qabul qilinishi nazorat qilib borilishi lozim bo`ladi. malakali bilimga ega bo`lgan kishilar oldida jo`n, sodda tilda gapirish maqsadga muvofiq bo`lmagani kabi, oddiy, yetarli darajada ma’lumotga ega bo`lmagan auditoriya oldida ham ilmiy va rasmiy tilda gapirishga yo`l qo`yib bo`lmaydi. nutqning maqsadga muvofiqligi ma’lumki, so`zlovchi tomonidan rejalashtirilgan yoki vaziyatga qarab so`zlanadigan nutq ma’lum maqsadga yo`naltirilgan bo`ladi. ya’ni so`zlovchi aniq maqsad va manfaatni ko`zlab, til vositalaridan foydalanadi. adabiy til me’yorlariga amal qilib so`zlangan nutq to`g’ri, aniq, toza, mantiqiy, ta’sirchan, demak, maqsadga muvofiq nutq sanaladi. tadqiqotchilarning fikrlariga asoslanib, «nutq faoliyatida muallif o`z oldiga qo`ygan maqsadni eng aniq, eng to`g’ri, eng yaxshi, eng ta’sirchan, eng tushunarli qilib ifodalaydigan so`zlarni, so`z birikmalarni, gaplarni topishga, tanlashga intiladi. bu vositalarni yaxlit qilib, «maqsadga muvofiqlik» deb belgilash mumkin». thank you for your attention image1.png image2.png image3.png …

5 / 16

nutqning kommunikativ sifatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning kommunikativ sifatlari"

nutqning kommunikativ sifatlari nutqning asosiy kommunikativ sifatlari. nutqning to’g’riligi, sofligi, aniqligi. nutqning ta’sirchanligi, mantiqiyligi, maqsadga muvofiqligi. reja: nutqning madaniyligini, demakki, ta’sir quvvatini tahmin etadigan to’g’rilik, aniqlik,mantiqiylik, ifodalilik, boylik, soflik, jo’yalilik kabi bir qator kommunikativ sifatlar mavjud (ular o’rtasida keyinroq batafsil to’xtalinadi). ana shu kommunikativ sifatlarning barchasini o’zida mujassamlashtirgan nutq madaniy hisoblanadi. tilshunoslikda "nutq madaniyati" termini, asosan, ikki xil ma’noda qo’lanadi, ya’ni: 1) tildan bemalol, maqsadga va nutqiy vaziyatga muvofiq tarzda foydalana olish, nutqda kommunikativ sifatlarning barchasini mujassamlashtira bilishni ta’minlaydigan ko’nikma, malaka va bilimlarning jami; 2) ...

This file contains 16 pages in PPTX format (2.4 MB). To download "nutqning kommunikativ sifatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning kommunikativ sifatlari PPTX 16 pages Free download Telegram