epos epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi eposning qonuniyligi xalqchilligi obyektivlik ko’lamdorlik

DOC 75.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662582319.doc epos epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi eposning qonuniyligi xalqchilligi obyektivlik ko’lamdorlik “mahobhorat” yangi davr eposi roman o’tkan kunlar epos epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi eposning qonuniyligi xalqchilligi obyektivlik ko`lamdorlik “mahobhorat” yangi davr eposi roman o`tkan kunlar reja: 1. kirish 2. epos 3. epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi 4. eposning qonuniyligi 5. xalqchilligi obyektivlik ko`lamdorlik 6. “mahobhorat” 7. yangi davr eposi roman o`tkan kunlar v. g. belinskiy ta`biricha, “epos xalqning endigina uyg`ongan ongining poeziya sohasida birinchi pishgan mevasidir. epopeya xalqning faqat go`daklik davrlarida, uning hayoti hali ikki qarshi tomonga – poeziya va prozaga ajratilmagan choqda, xalqning tarixi faqat afsona bo`lgan zamonda, dunyo haqida uning tushunchalari faqat diniy tasavvurlardan iborat bo`lganda, uning kuch – qudrati va toza faoliyati faqat qahramonlik g`alabalarida ko`ringan zamonlardagina paydo bo`lishi mumkin ” (v.belinskiy, 167- bet). epos xalqning taqdiriga ta`sir ko`rsatgan buyuk tarixiy voqyealar – olingani uchun uning bosh qahramoni tarixdir. shu sabab unda …

dam uchrasa, yanchib ketishi mumkin, metin tog` uchrasa, o`zi parchalanib ketishi mumkin” (v. belinskiy, 146-bet). homerning “iliada” va “odesseya”si, hindlarning “mahobhorat” va “ramayana” si, qirg`izlarning “manas”i, armanlarning “sosunli dovud”i, o`zimizning “alpomish”imiz, ozarbayjonlarning “ko`r o`g`li”si yuqoridagi mulohazalarning isbotidir. “mahobhorat”da mahobhorata yoki baharata avlodlari jangnomasi tasvirlanadi. insonparvarlik, elparvarlik, adolat va haq bilan odamkushlik, kibr, zulm, haqsizlik o`rtasidagi kurash – “dahshatli olov singari lovullab, okeanning u qirg`og`idan bu qirg`ogigacha bo`lgan qancha-qancha ellarni o`z domiga tortgan, qancha-qancha qurbonlar yutgan mislsiz jang haqida”1 hikoya qiladi. epos qomusiy xarakterga ega. ulkan “mahobhorat”da hind xalqi tarixiga oid qariyb ming yillik fakt va voqyealar, qo`shni mamlakatlardagi qabila va xalqlar xususidagi ma`lumotlar, ko`plab afsona va rivoyatlar, epik, didaktik, diniy dostonlarning qadimiy syujeti va motivlari, qonun va davlat nizolari, oltita falsafiy ta`limot, oltita diniy sistema va mafkura jamuljam etilgan. qo`shimcha lavhalar “mahobhorat”ning qariyb yarmini tashkil etadi. bizga ma`lum “mahobhorat” 100 ming shlok (parcha)dan iborat. biroq “mahobhorat”ning million shlokli nusxasi ham …

popeyaning mazmunini o`z hayotining individual manbalaridan hali ayrilmagan xalqning hayot mohiyati, substansiya kuchlari, vaziyati, turmushi tashkil qilishi kerak. shuning uchun epik dostonning asosiy shartlaridan biri uning halqchilligidir: shoirning o`zi ham voqyeaga o`z xalqining ko`zlari bilan qaraydi, voqyeadan o`z shaxsini ayirmaydi. lekin epopeya yuqori darajada milliy bo`lishi bilan baravar u, ayni vaqtda, badiiy asar bo`lishi uchun, individual xalq hayotining formasi, o`z ichiga umuminsoniy, jahon ahamiyatiga ega bo`lgan mazmunni olishi kerak” (v.belinskiy, 172- bet). darvoqye, hindlarning “mahobhorat”ida ana shunday. uning har bir parchasida hindlarning individual hayoti va bu hayotning umuminsoniy mazmuni chuqur ochilgandir. jumladan, pandavlarning eng oxirgisi, jang qilishga mohir sahadeva shunday deydi: “ - butun jahonning egasi bo`lgan, lekin bobolarimiz tomonidan belgilangan qonunlarni unutgan podshoning umri umr emas. hayotini o`z fuqorolariga bag`ishlagan podshogina hamisha kishilarning qalbida yashaydi. axir, donishmandlar aytgan-ku: hyech kim ham devor bilan ajralganmas olamdan, vujudingga tutashdir tegrangdagi shu hilqat. yaxshilik qil hammaga, qaytadi o`zingga ham, o`z joningni asraysan …

gini isbotlay oladi: 1. qahramonlik dostonlari (“go`ro`g`li”, “alpomish”); 2. jangnomalar (“yusuf va ahmad”, “alibek va bolibek”); 3. tarixiy dostonlar (“shayboniynoma”, “jizzax qo`zg`oloni”); 4. ishqiy- romantik dostonlar (“malikai ayyor”, “rustamxon”); 5. kitobiy dostonlar (“farhod va shirin”, “tohir va zuhra”); ko`rinadiki, dostonlarning ko`p ko`rinishlari ham eposga mansub, ular xilma – xil bo`lsa-da, baribir epik niyatning yagona konsepsiyasiga bog`lanadilar. aytilganlarni yakunlar bo`lsak, qadimgi eposda “taqdir irodasi” hukmronlik qiladi, jahon taqdirini hal qiluvchi janglar tasvirlanadi, qahramonliklar voqye bo`ladi. xalqchillik, milliylik va umumbashariylik xususiyatlari bo`rtib ko`rinadi va sh. k. davrlarning o`zgarishi – eposni ham yangilaydi, qadimgi eposda olam – keng ko`lamda , katta hajmda aks ettirilgan bo`lsa, hozirgi zamon eposida olam – miniatyura shaklida (tomchida quyosh aks etganidek) tasvirini topa boshladi. shuning uchun v. belinskiy “roman – bu miniatyuradagi olam” degandi. bu i. sulton yozganidek, realistik ijodiy metodning tug`ilishi hamda tantanasi bilan bog`liqdir. yangi eposda obyektivlik va ko`lamdorlik xislati ortadi. haqqoniylik oliy darajaga ko`tariladi. voqyeabandlik …

`och, aning tuprog`dog`ilaridek o`zidin ketgoni va umri quyoshi boshiga kelgach, aning hayoti sham`i uchg`oniga shopurning sham`dek kuyub, yig`lab boshiga o`t chiqarg`oni va o`lukni mahdg`a solgandek, ul quyosh oni tuproqdin ko`tarib, bihisht oso manzilg`a olib borg`oni”. a. qodiriy “o`tkan kunlar” romanining ii bobi sarlavhasi shunday: “xon qiziga loyiq bir yigit”. bundan shunday xulosa qilish mumkin: qadimgi eposni – okean (ummon) ga qiyoslasak (uning to`lqinlari shiddatini bir tasavvur qiling-a), hozirgi epos – daryoga tengdir. hozirgi eposning eng katta janri “roman kichraytirilgan olam”(n.ye. saltikov - shchedrin) deya ta`riflandi. ummon ham, daryo ham bo`lishi mumkin bo`lgan olamni kashf etadi. faqat ikkalasinining tasvir doirasi, ko`lami, qahramonlari ikki xil. birida romantizm barq ursa, ikkinchisida realizm kudrati namoyon bo`ladi. “yangi davr eposi” (v. belinskiy) – roman, povest, qissa,hikoya,esse, ertak, novella, ocherk, felyeton kabi janrlardan iborat. she`riy roman, poema, doston, ballada, masal ham aslida shu eposning “tomorqasi”ga kiradi, chunki ularda ham voqyeabandlik – syujetlilik yaqqol ko`zga tashlanadi. “zamonamizning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "epos epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi eposning qonuniyligi xalqchilligi obyektivlik ko’lamdorlik"

1662582319.doc epos epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi eposning qonuniyligi xalqchilligi obyektivlik ko’lamdorlik “mahobhorat” yangi davr eposi roman o’tkan kunlar epos epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi eposning qonuniyligi xalqchilligi obyektivlik ko`lamdorlik “mahobhorat” yangi davr eposi roman o`tkan kunlar reja: 1. kirish 2. epos 3. epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi 4. eposning qonuniyligi 5. xalqchilligi obyektivlik ko`lamdorlik 6. “mahobhorat” 7. yangi davr eposi roman o`tkan kunlar v. g. belinskiy ta`biricha, “epos xalqning endigina uyg`ongan ongining poeziya sohasida birinchi pishgan mevasidir. epopeya xalqning faqat go`daklik davrlarida, uning hayoti hali ikki qarshi tomonga – poeziya va prozaga ajratilmagan choqda, xalqning tarixi faqat afsona bo`lgan zamonda, dunyo haqid...

DOC format, 75.0 KB. To download "epos epos mavzusi voqyea – taqdir irodasi eposning qonuniyligi xalqchilligi obyektivlik ko’lamdorlik", click the Telegram button on the left.

Tags: epos epos mavzusi voqyea – taqd… DOC Free download Telegram