iqtisodiy nazariya fanidan multimediya slaydlar (8-mavzu: raqobat va monopoliya)

PPTX 24 pages 249.7 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 249.7 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

4-маруза. товар - пул муносабатлари o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “iqtisodiyot nazariyasi” fanidan multimediya materiallari (slaydlar) 8-mavzu: raqobat va monopoliya. tuzuvchi: z.g.allaberganov. toshkent–2024 1 1 на 2 reja: 8-mavzu: raqobat va monopoliya. 1. . raqobatning iqtisodiy mazmuni va rivojlanish bosqichlari 1. . raqobatning iqtisodiy mazmuni va rivojlanish bosqichlari 3. monopoliya, uning vujudga kelishi va turlari 4.monopoliyaning afzalliklari va kamchiliklari 3 4.monopoliyaning afzalliklari va kamchiliklari ishlab chiqaruvchilar o‘rtasidagi raqobat: tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori narxlarda sotish va bozordagi mavqeini mustahkamlash orqali eng ko‘p foyda olishga qaratiladi. resurs egalari o‘rtasidagi raqobat: o‘zlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, yer, ishchi kuchi) yuqori narxlarda sotish orqali ko‘proq omilli daromadga ega bo‘lishga qaratiladi. iste'molchilar o‘rtasidagi raqobat: daromadlarning mavjud darajasida ko‘proq miqdordagi tovarlarni sotib olishga, ya'ni sarflagan puli evaziga ko‘proq naflilikga ega bo‘lishga qaratiladi. raqobatchilik muhiti-bu raqobat uzluksiz va cheklanmagan xolda borishi uchun kerakli shart sharoitning mavjudligidir bunday muxit erkin …

2 / 24

jalik doirasidagi raqobat; jahon xo‘jaligi doirasidagi raqobat. 3.sodir bo‘lish xarakteriga ko‘ra: tartibsiz (stixiyali) raqobat; 4.amalga oshirish usuliga ko‘ra: narx vositasida raqobat; 5.amalga oshirish yo‘liga ko‘ra: halol raqobat; tartibga solinadigan raqobat. narxdan boshqa vositalar orqali olib boriladigan raqobat. g‘irrom raqobat. narxning raqobat vositasi sifatida qo‘llanilish darajasiga qarab narx yordamidagi va narxsiz raqobat ajratiladi. tartibga solinadigan raqobat – madaniylashgan tarzda va ma'lum me'yorlar doirasida sodir bo‘ladi. milliy xo‘jalik doirasidagi raqobat – natijasida o‘rtacha narxlar va bozor sub'ektlarining yalpi milliy (ichki) mahsulotdagi ulushi aniqlanadi. tartibsiz (stixiyali) raqobat – bozor kuchlarining ta'sirida tabiiy ravishda ro‘y beradi. jahon xo‘jaligidagi raqobat – turli davlatlar milliy ishlab chiqaruvchilarning jahon bozoridagi mavqeini mustahkamlash uchun boradi va uning natijasida alohida tovarlarning jahon narxlari shakllanadi 8 1. tovar sifatini tabaqalashtirish - bir xildagi ehtiyojni qon-diradigan va bir turga mansub bo‘lgan tovarlar turlicha iste'mol xossalariga ega bo‘ladi. 2.tovarlarni kreditga sotish - tovarlar nisbatan ortiqcha bo‘lgan sharoitda ishlab chiqaruvchi o‘z tovarlarini narxini …

3 / 24

aoliyatining biror sohasida (ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish, tijorat va h.k.) korxona yoki davlatning tanho hukmronligini ifodalaydi. 3. monopoliya va uning turlari 10 monopoliyaning turlari: tabiiy monopoliyalar - iqtisodiy faoliyatning texnikaviy va texnologik xususiyatlari taqozo qilib, ular raqobatni qullash mumkin bulmagan yoki qiyin bo‘lgan sohalarni o‘z ichiga oladi. 1.suv, energiya, gaz ta'minoti korxonalari 2.temir yul transporti. 3.harbiy - mudofaa majmuasi korxonalari iqtisodiy (sun'iy) monopoliyalar - ishlab chiqarish va kapitalning to‘planishi hamda korxonalarning turli yullar bilan birlashishi natijasida vujudga keladi. kartel -bir tarmoq korxonalarning ittifoqi bo‘lib, uning ishtirokchilari to‘liq iqtisodiy mustaqilligini saqlab qoladi, faqat ishlab chiqarish hajmi, sotish bozorlari va baholari to‘g‘risida kelishib oladi. sindikat- bir turdagi maxsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar birlashmasi bo‘lib, uning a'zolari ishlab chiqarish sohasida mustaqilligini saqlab qoladi, mahsulot esa sindikat mulki sifatida sotiladi. trest — ishlab chiqarish vositalari va mahsulotga birgaliqda egalik qiluvchi korxonalar guruhi bo‘lib, foyda qo‘shilgan kapital hajmiga qarab taqsimlandi. konsern – formal mustaqqil korxonalar ittifoqi …

4 / 24

rxlarning ko‘tarishi, pirovard natijada resurslardan foydalanish va ularni taqsimlash samaradorligining pasayishiga olib keladi. 2) daromadlardagi tengsizlikning kuchayishi-bu holat ham narxlar-ning monopol tarzda oshirilishi (pasaytirilishi) hamda yuqori foyda olinishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu aholi qolgan qismi daromadlarining nisbatan kamayishiga olib keladi; 3) iqtisodiy turg‘unlik va fan-texnika taraqqiyotining sekinlashuvi- bunday holatning vujudga kelishi monopolistlarning raqobatchilar bosimini sezmasliklari hamda aksariyat hollarda yuqori foydani qo‘shimcha urinishlarsiz o‘zlarining bozordagi hukmronliklari hisobiga olishlari mumkin. 4) iqtisodiyotda demokratik harakatlarning to‘sib qo‘yilishi- monopolistlar iqtisodiyotdagi erkin va halol raqobatga to‘sqinlik qilib, nisbatan kuchsiz bo‘lgan korxonalarni o‘zlariga bo‘ysundirishlari, o‘z xodimlarining mehnatiga pasaytirilgan miqdorda haq to‘lash, past sifatli tovarlarni ishlab chiqarish, o‘ta darajada oshirib yuborilgan sotish narxlari (yoki pasaytirilgan xarid narxlari), o‘z mahsulotini iste'mol qilishga bilvosita usul orqali majburlash kabi kamsituvchi shartlarini ko‘ndalang qo‘yishlari mumkin. antimonopol qonunchilik reja: antimonopol qonunchilikning kelib chiqishi. antimonopol siyosat. o‘zbekistonda antimonopol qonunchilikning vujudga kelishi. monopol faoliyatni tartibga solish chora-tadbirlari. 3. robinson-petmen qonuni (1936 yilda qabul qilingan). …

5 / 24

ra-tadbirlarni o‘z ichiga oladi. 5. 1950 yilda kleyton qonuniga keller-kefover tuzatishi kiritildi. unda noqonuniy birlashib ketishlar tushunchasiga aniqlik kiritilib, aktivlarni sotib olish orqali birlashib ketish taqiqlandi. 2. o‘zbekistonda antimonopol qonunchilikning vujudga kelishi antimonopol tartibga solishning asosiy yo‘nalishlari: bozorning monopollashuvini cheklash; raqobatchi kompaniyalar qo‘shilishini taqiqlash; monopol narxlar belgilashni taqiqlash; raqobatni madaniylashgan tarzda olib borishni qo‘llab-quvvatlash. «monopol faoliyatni cheklash to‘g‘risida»gi o‘zbekiston respublikasi qonuniga (1992 yil) ko‘ra, bozorda ataylab taqchillik hosil qilish, narxlarni monopollashtirish, raqobatchilarning bozorga kirib borishiga to‘sqinlik qilish, raqobatning g‘irrom usullarini qo‘llash man etiladi. qonunni buzuvchilar raqibiga yetkazgan zararni qoplashlari, jarima to‘lashlari, g‘irromlik bilan olgan foydadan mahrum etilishlari shart. respublikada monopoliyaga qarshi faol choralarni amalga oshirish uchun moliya vazirligi tizimida monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish bosh boshqarmasi tuzildi. boshqarmaga ro‘yxatga kiritilgan monopoliya mavqeidagi korxonalar mahsuloti bo‘yicha narxlarni va rentabillikni tartibga solib turish huquqi berildi. iqtisodiyot va monopoliyaga qarshi amaliyot sohasidagi ahamiyatli o‘zgarishlar tegishli qonunchilik bazasini yanada takomillashtirishni taqozo etadi. shunga ko‘ra, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy nazariya fanidan multimediya slaydlar (8-mavzu: raqobat va monopoliya)"

4-маруза. товар - пул муносабатлари o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “iqtisodiyot nazariyasi” fanidan multimediya materiallari (slaydlar) 8-mavzu: raqobat va monopoliya. tuzuvchi: z.g.allaberganov. toshkent–2024 1 1 на 2 reja: 8-mavzu: raqobat va monopoliya. 1. . raqobatning iqtisodiy mazmuni va rivojlanish bosqichlari 1. . raqobatning iqtisodiy mazmuni va rivojlanish bosqichlari 3. monopoliya, uning vujudga kelishi va turlari 4.monopoliyaning afzalliklari va kamchiliklari 3 4.monopoliyaning afzalliklari va kamchiliklari ishlab chiqaruvchilar o‘rtasidagi raqobat: tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori narxlarda sotish va bozordagi mavqeini mustahkamlash orqali eng ko‘p foyda olishga qaratiladi. resur...

This file contains 24 pages in PPTX format (249.7 KB). To download "iqtisodiy nazariya fanidan multimediya slaydlar (8-mavzu: raqobat va monopoliya)", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy nazariya fanidan mult… PPTX 24 pages Free download Telegram