veksellar va cheklar yordamida hisob-kitoblar

PPTX 34 pages 187.5 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.5 KB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti xalqaro moliya kafedrasi “xalqaro hisob-kitoblar” fanidan taqdimot 6-mavzu: veksellar va cheklar yordamida hisob-kitoblar 1 tayyorladi: “xalqaro moliya” kafedrasi o‘qituvchisi s.narimonov 1 reja 1. veksellarning mohiyati va tasnifi. 2. veksel operatsiyalarini xalqaro tartibga solish 3. veksellardan foydalangan holda shartnomalar tuzish 4. cheklar bilan hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi veksel - pul majburiyatini o'z ichiga olgan belgilangan shakldagi qimmatli qog'oz. birinchi veksellar birinchi veksellar xii asrda italiyada paydo bo'lgan va xix asrgacha deyarli o'zgarmagan. veksellarni taqsimlash savdogarlarning o'zlarini va kapitallarini o'g'irlik va talonchilikdan himoya qilish istagi bilan bog'liq edi. aslida, o'rta asrlardagi veksellar qarzga olingan yoki tarjima qilingan xatlar hisoblanar edi. institutsional nuqtai nazardan, veksellardan foydalanish boshqa mamlakatlarda ikkita filialga ega bo'lgan va raqobatchilar bilan bunday xatlarni o'zaro qabul qilish to'g'risida ikki tomonlama shartnomalar tuzgan pul almashtiruvchilarning keng tarqalgan tarmog'i tufayli shakllandi. qimmatli qog'ozni ro'yxatdan o'tkazish uchun qat'iy talablar …

2 / 34

utun summasini qoplashi kerak, qisman indossament haqiqiy emas deb topiladi. indossantlar veksel to'lovlari uchun birgalikda va alohida javobgar bo'ladilar. agar qimmatli qog'ozni topshirgandan so'ng, o'zingizni ushbu mas'uliyatdan ozod qilish zarurati tug'ilsa, "menga murojaat qilmasdan" maxsus bandi kiritilishi kerak. to'lovchi veksel bo'yicha to'lovni amalga oshirishdan bosh tortgan taqdirda indossant va indossat birgalikda javobgar bo'ladilar. indossament vekselning orqa tomoniga yoki imzoga muhr bosiladi. indossament nominal yoki bo'sh bo'lishi mumkin. nominal indossamentda nafaqat vekselni o'tkazayotgan shaxsning imzosi, balki yangi egasining ismi ham mavjud bo’ladi. bo'sh indossament uchun faqat indossantning imzosi yetarli. xalqaro savdo aloqalarining yanada rivojlanishi va qog‘oz pullarning muomalaga kiritilishi vekselning valyuta mablag‘larini ko‘chirish vositasidan tijorat (kompaniya) krediti shakliga aylanishiga olib keldi. bunday veksellardan hozirgi vaqtda tashqi savdo aylanmasida foydalaniladi va ular tovar deb ataladi. qoida tariqasida, veksel bilan birga yuk hujjatlari yoki huquqni tasdiqlovchi hujjatlar o'tkaziladi. bunda qimmatli qog‘oz hujjatli veksel deb ataladi. agar vekselga qo‘shimcha hujjatlar ilova qilinmasa, u sof …

3 / 34

kitob qilish tartibi. importyor trassant eksportyor bank trassant 1 2 3 1 - vekselni o'tkazish; 2 - to'lov uchun vekselni taqdim etish; 3 - vekselni to'lash importyor trassant eksportyor bank trassant 1 2 1 - vekselni chiqarish; 2 - vekselni qabul qilish yoki to'lash oddiy veksel yakka veksel deb ham ataladi. oddiy veksel - bu veksel egasining ma'lum bir muddat ichida ma'lum summani to'lash to'g'risidagi shartsiz buyrug'i. shunday qilib, vekselni chiqargan shaxs uning bo'yicha ham to'lovchi hisoblanadi, shuning uchun import qiluvchi trassant, bank esa trassat sifatida ishlaydi. veksel odatda ichki savdoda qo'llaniladi. o’tkaziluvchi veksel (yoki tratta) to'lovchining egasiga ma'lum summani to'lash to'g'risida so'zsiz topshirig'ini bildiradi. bunda eksportyor trassant, importyor trassat vazifasini bajaradi va to‘lov uchinchi shaxs – pul jo‘natuvchi foydasiga amalga oshiriladi. veksel taqdim etuvchi shaxs veksel beruvchi deb ataladi. birinchi oluvchining ismi vekselda ko'rsatiladi. veksel operatsiyalarini xalqaro tartibga solish xalqaro huquq veksellar muomalasini tartibga soluvchi ikkita asosiy hujjatni ajratib …

4 / 34

g'larini olish imkoniyatiga ega. veksel bo'yicha to'lov muddati evzning 33-moddasi bilan aniq tartibga solinadi, ammo angliya-amerika qonunchiligi buni nazarda tutmaydi. shunday qilib, evz aval taqdim etish orqali tomonlarning moliyaviy majburiyatlarini bajarish uchun kafolatlar berish imkoniyatini nazarda tutadi. aval - veksel qabul qilingandan keyin uning old tomoniga tegishli yozuv. asosan banklar va boshqa moliya institutlari rolini bajaradigan avalistlar ushbu qimmatli qog'ozdan kelib chiqishi mumkin bo'lgan majburiyatlar bo'yicha qarz oluvchi bilan birgalikda javobgarlikni o'z zimmalariga oladilar. aval faqat ma'lum muddatga ega bo'lgan veksellarga nisbatan qo’llanilishi mumkin, taqdim etiluvchi to'lanadigan veksellarga aval berilmaydi. aval berish uchun bank veksel miqdoridan foiz sifatida yig'im undiradi. jeneva tizimida indossant akseptdan ozod qilishni nazarda tutadi, lekin veksel bo'yicha to'lov amalga oshirilishi kerak. anglo-amerika qonunchiligi qabul qilish va to'lash uchun javobgarlikdan ozod qilish imkonini beradi. evz ga muvofiq vekselning muddati 12 oy bilan cheklangan, angliya-amerika qonunchiligiga ko'ra, kafolat istalgan vaqtda to'lov uchun taqdim etilishi mumkin. evz ga muvofiq, …

5 / 34

kitob belgisi”ning tili hujjat tuzilgan tilga mos kelishi kerak. hisob raqamini ko'rsatish hujjatni aniqlashni osonlashtiradi, lekin majburiy hisoblanmaydi. to'lash tartibining so'zsizligi juda keng talqin qilinadi. birinchidan, hujjat matnida ma'lum bir voqea sodir bo'lganidan keyin to'lov to'g'risidagi band bo'lishi mumkin emas (hisob raqamiga mablag'lar kelib tushgan yoki tovarlar yoki huquqni tasdiqlovchi hujjatlar bo’yicha). ikkinchidan, veksel buyurtmasi mavhum bo'lishi kerak, ya'ni, uni ma'lum bir tranzaktsiyaga bog'lab bo'lmaydi. buyurtmaning so'zsizligini ta'kidlagan holda, "men so'zsiz to'lashga majburman" iborasi veksel matniga kiritilishi mumkin, ammo ushbu matnni kirtilishi majburiy emas. to'lovchining nomi vekselning qo'shimcha atributi bo'lib xizmat qiladi. vekselda so'zsiz to'lash tartibi shartsiz to'lash taklifiga o'zgartiriladi. ba'zi hollarda indossant indossament orqali qimmatli qog'ozni topshirishni cheklaydi. buning uchun hujjat matnida eslatma qo'yiladi, masalan, “men narimonov s.s.ni to'lashga majburman, lekin uning buyrug'iga emas” yoki “men faqat narimonov s.s. tomonidan to'lovlarni amalga oshirishga majburman”. qisqacha matn quyidagicha bo'lishi mumkin: “indossament qilish huquqisiz”. qabul qiluvchining nomini ko'rsatish talabi vekselni taqdim …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "veksellar va cheklar yordamida hisob-kitoblar"

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti xalqaro moliya kafedrasi “xalqaro hisob-kitoblar” fanidan taqdimot 6-mavzu: veksellar va cheklar yordamida hisob-kitoblar 1 tayyorladi: “xalqaro moliya” kafedrasi o‘qituvchisi s.narimonov 1 reja 1. veksellarning mohiyati va tasnifi. 2. veksel operatsiyalarini xalqaro tartibga solish 3. veksellardan foydalangan holda shartnomalar tuzish 4. cheklar bilan hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi veksel - pul majburiyatini o'z ichiga olgan belgilangan shakldagi qimmatli qog'oz. birinchi veksellar birinchi veksellar xii asrda italiyada paydo bo'lgan va xix asrgacha deyarli o'zgarmagan. veksellarni taqsimlash savdogarlarning o'zlarini va kapitallarini o'g'irlik va talonchilikdan...

This file contains 34 pages in PPTX format (187.5 KB). To download "veksellar va cheklar yordamida hisob-kitoblar", click the Telegram button on the left.

Tags: veksellar va cheklar yordamida … PPTX 34 pages Free download Telegram