ekologik muammo turlari

PPTX 36 pages 1.4 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

ekologik muammo turlari "tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti mavzu:ekologik muammo turlari fan: ekologiya va amm amaliy mashg’ulot o’qituvchisi: d.mamatova qarshi-2022 y. reja: muhit va omil tushunchasi, ularning turlari; ekologik muammo turlari va misollar; atmosfera havosini ifloslanishi; talaba yashaydigan hududga ekologik baho berish. bbb - jadvali bilaman bilishni xohlayman bilib oldim muhit tushunchasi ekologiyada muhit deb tirik organizmlarni o’rab turuvchi va ular bilan doimo o’zaro munosabatda bo’luvchi shart-sharoitlar va ta’sirlar majmui tushuniladi. tirik organizmlar tabiatdagi 4 ta hayot muhitida yashay oladilar: havo, suv, tuproq va tirik organizmlardan iborat. ekologik omillar hayot muhitining tirik organizmlarga ta’sir ko’rsatuvchi elementlari ekologik omillar deyiladi. muhitning organizmga ta’siri mana shu ekologik omillar orqali amalga oshadi. muhit bilan organizm orasidagi o’zaro moslashish (adaptatsiya) ning quyidagi shakllari mavjud: 1. morfologik 2. fiziologik 3. xulqiy (etologik) morfologik moslashish suv muhitida gidrobiontlarning suv qarshiligini kesib yurishga mos tana tuzilishi, plankton organizmlarning suvda osilgan holda yashashi, o’simliklarning …

2 / 36

tirik organizmlarga ta’siri. iqlimiy – yorug’lik, harorat, bosim; edafogen (tuproq) – mexanik tarkibi, namligi, havo o’tkazuvchanligi; orografik – relef; kimyoviy – havoning gaz tarkibi, suvning tuz tarkibi. 2. biotik omillar – tirik organizmlarning bir-biriga o’zaro ta’siri . fitogen – o’simliklar: o’simliklarning hayvonlarga ta’siri hasharotxo’r hayvonlar misolida; zoogen – hayvonlar: o’simliklar bilan oziqlanishi yoki yirtqichlik; mikrobiogen – mikroorganizmlarning turli kasalliklarni keltirib chiqarishi. ekologik muammo turlari: 1. umumbashary (global). 2. mintaqaviy (regional). 3. mahalliy (lokal). umumbashariy (global) muammolar issiqxona effekti; ozon qatlamining yemirilishi; havo haroratining o’sishi; chuchuk suv muammosi; pestitsidlardan foydalanish; hayvon va o’simlik turlarining yo’qolishi. so’nggi 300 yil davomida 150 xildan ortiq hayvon turi butunlay yo’qolib ketgan. mintaqaviy ekologik muammolar mintaqadagi havo va suvning ifloslanishi, o'rmonlar daraxtlarini kesish, orol bo’yi muammolari va boshqalar hisoblanadi. orolbo’yi hududi ekologik muammolari o’rta osiyodagi eng kata sho’r ko’l bolib, havzaning kattaligi uchun dengiz deb atalgan. orol dengizi maydoni 68 ming km², 60-yillargacha yiliga amudaryodan 38,6 …

3 / 36

udaryoning 45% suvini oladi. kanal tubining beton qilinmaganligi suv isrofgarchiligiga sabab bo’lgan. dengizda baliqlarning 20 dan ortiq turi mavjud bo’lib, yiliga 500 ming sentner baliq ovlangan. ondatra xo’jaliklari (300 ming ondatra terisi tayyorlangan), qizil o’rda sellyuloza kombinati (qog’oz tayyorlar edi asosiy xom-ashyo qamish) faoliyati to’xtatilgan. dengiz atrofida 2 ta baliq konserva kombinati va 17 ta baliqchilik zavodlari mavjud edi. hayvonlardan turon yo’lbarsi, gappard, laylak qirilib ketgan. ilmiy – texnika inqilobi jarayoni insoniyat taraqqiyotining so’nggi bosqichlarida tabiatga antropogen ta’sir o’sdi. bunga sabab, inson ongining rivojlanishi tufayli fan va texnika taraqqiyotining jadallashuvi. ikkinchi ming yillikning so’nggi 50-60 yillari ichida yuz bergan iti kutilmagam jarayon emas, balki jamiyat taraqqiyotining yangi bosqichi. u insoniyat oldida tabiatga ta’sir etishning beqiyos imkoniyatlarini ochib berdi. bu hol yer aholisini jadal ko’payishga , jamiyatning bir qator texnik ko’rsatkichlarining oshishiga va insonning tabiat ustidan hukmronlik qilishiga yo’l ochib berdi. barcha jabhalarda inqilobning boshlanishi sanoat va energiya bloklari quvvatini oshirish …

4 / 36

ilmiy salohiyatga ega bo’lgan mamlakatlar hisoblanadi. tajriba konsruktorlik ishlariga ajratilgan harajatlarning hajmi bo’yicha (140 mlrd dollar ajratadi) aqsh dunyoda 1 - o’rnini egallaydi. dunyo bo’yicha lmiy xodimlar 5,5 mln kishidan iborat bo’lib uning 9/10 qismi bizning zamongdoshlarimizdir. ilmiy – texnika inqilobi jarayoni misollarda so’nggi yuz yil ichida dunyo aholisi 4 barobarga; texnika vositalarining o’rtacha harakat tezligi 100 barobarga; energiya olish miqdori 1000 barobarga; harbiy qurollar quvvati 1000 000 barobarga ortdi. insonning tabiiy resurslardan foydalanish ko’lami yiliga yer qa’ridan 120 mlrd tonna turli mineral va tog’ jinslari qazib olinadi; 900 km3 chuchuk suv sarflanmoqda; ekin maydonlarni 500 mln t mineral o’g’it, 4 mln t dan ziyod zaharli pestitsidlar 3 mlrd t neft mahsulotlari ishlatilmoqda 250 000 yangi kimyoviy moddalar sintez qilib olinmoqda o'zbekistondagi ekologik muammolar yirik hududiy sanoat majmualari joilashgan joylarda (angren -olmaliq - chirchiq, farg'ona-marg'ilon, navoiy va hakazo) tabiatni muhofaza qilish; tabiatdagi suvlarning sanoat chiqindilari, pestitsidlar va mineral o’g’itlar bilan …

5 / 36

$agi yong’inlar, kosmik changlar atmosfera havosini ifloslantiruvchi moddalar gazsimon (s,n,c oksidlari, uglevodorodlar); suyuq (kislota, ishqor, tuz eritmalari); qattiq (qo’rg’oshin, organik va noorganik changlar). havoni asosiy ifloslantiruvchi moddalar-so2, nox, co va qattiq moddalar. bular atmosferani 98% ifloslaydi. atmosferani ifloslantiruvchi asosiy manbalar: avtotransport vositalari; markazlashgan issiqlik va elektr tarmoqlari; sanoat korxonalari; qishloq xo’jaligi tarmoqlari; maishiy xizmat ko’rsatish tarmoqlari. qiziq ma’lumotlar yer yuzidagi barcha avtomobillar sutka davomida - 0,5 mln t so2 - 1000 t uglevodorodlar 26 ming t azot oksilari bilan ifloslantiradi. respublikamizda atmosfera ifloslanishida transportning ulushi 40% (toshkent, samarqand, andijon, buxoro da 80%) t/e. 1 t sement i\ch mobaynida 100 kg sement changgi havoga chiqariladi. atmosfera ifloslanishi hodisalari issiqxona effekti - uglerod qo’sh oksidi metan h2o ozon qavatining yemirilishi - f-cl-uglevodorodlar fotokimyoviy smog - ozon kislotali yomg’irlar - s va n oksidlari kislotaga ayl uyga vazifa ishlab chiqarish korxonalarining tabiatga ta’sirini misollar orqali to’liq yoriting; talaba yashaydigan hududga ekologik baho berish. …$

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologik muammo turlari"

ekologik muammo turlari "tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti mavzu:ekologik muammo turlari fan: ekologiya va amm amaliy mashg’ulot o’qituvchisi: d.mamatova qarshi-2022 y. reja: muhit va omil tushunchasi, ularning turlari; ekologik muammo turlari va misollar; atmosfera havosini ifloslanishi; talaba yashaydigan hududga ekologik baho berish. bbb - jadvali bilaman bilishni xohlayman bilib oldim muhit tushunchasi ekologiyada muhit deb tirik organizmlarni o’rab turuvchi va ular bilan doimo o’zaro munosabatda bo’luvchi shart-sharoitlar va ta’sirlar majmui tushuniladi. tirik organizmlar tabiatdagi 4 ta hayot muhitida yashay oladilar: havo, suv, tuproq va tirik organizmlardan iborat. ekologik omillar hayot muhitining tirik organizmlarga ta’si...

This file contains 36 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "ekologik muammo turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologik muammo turlari PPTX 36 pages Free download Telegram