son so‘z turkumi bo‘yicha taqdimot

PPTX 57 pages 13.7 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.7 MB

File type PPTX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

презентация powerpoint mavzu: son so‘z turkumi reja: 1. sonning leksik-grammatik xususiyatlari. 2. sonning ma’no turlari. 3. bir sonining o‘ziga xos grammatik xususiyatlari. 4. hisob so‘zlari (numerativlar) 5. sonlarning otlashishi. 6. boshlang‘ich ta’limda son so‘z turkumining o‘rgatilishi. 1. sifat deb nimaga aytiladi? 2. sifatlar ma’no xususiyatiga ko‘ra turlarini sanab bering. 3. sifat darajalari haqida ma’lumot bering. 4. sifatlar qanday yasaladi? 5. sifatlarning otlashishi deganda nimani tushunasiz? 6. sifatlarning tuzilishiga ko’ra turlari haqida gapiring? 7. sifatni tahlil qilish tartibi haqida ma’lumot bering. savollar. predmetning miqdorini, sanog’ini, joylashish tartibini bildiradigan mustaqil so‘z turkumi son deyiladi. son necha? nechanchi? nechta? qancha? kabi so‘roqlardan biriga javob beradi. sonlar ko‘pincha raqamlar bilan yoziladi: 1) arab raqamlari bilan 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. 2) rim raqamlari bilan: i (1), ii (2), iii(3), iv(4), v (5) badiiy asarlarda sonlar so‘z bilan yoziladi: to‘rt yil kutdi. nutqimizda tez-tez ishlatiladigan 23 ta sodda son bo‘lib, …

2 / 57

uruhlanish miqdorini ifodalaydi. sonning bu turi miqdor sonlarga -tadan qo‘shimchasini qo‘shish orqali yoki bir sonning takror qo‘llanishidan hosil bo‘ladi: ikkitadan, uchtadan, uchta-uchtadan, o‘nta-o‘ntadan kabi kasr sonlar butunning qismini, bo‘lagini ifodalaydi: yarim, chorak, nim chorak, to‘rtdan bir, ikki butun o‘ndan besh kabi. dona sonlar narsalarning yakkalab, donalab sanaladigan umumiy miqdorini bildiradi. miqdor sonlarga -ta qo‘shimchasini qo‘shish bilan hosil bo‘ladi: yuzta qo‘y, mingta daraxt, o‘n mingta daftar kabi chama sonlar shaxslar, narsalarning taxminiy, noaniq miqdorini bildiradi. u miqdor sonlarga -tacha, -larcha, -y,-аy qo‘shimchalaridan mosini qo‘shish yoki ikkita sonning o‘zaro teng juftlashib qo‘llanishidan hosil bo‘ladi: o‘ntacha talaba, yuztacha ishchi, mingtacha ko‘chat, minglab qushlar, besh-o‘nta daftar, bir-ikki og‘iz gap kabi jamlovchi sonlar shaxslar, narsalar miqdorini jamlab, umumlashtirib yoki ajratib ko‘rsatadi. ular miqdor sonlarga -ov, -avlon, -ala qo‘shimchalaridan tegishlisini qo‘shish bilan hosil bo‘ladi: ikkovi, uchovlon, to‘rtalasi, oltovlon, yettoviga kabi. tartib sonlar ham miqdor sonlarga -nchi, -inchi qo‘shimchalaridan mosini qo‘shish orqali hosil bo‘lib, narsalarning tartibini, joylashish …

3 / 57

: gramm, kilogram, sentner, tonna, misqol, pud, botmon, qadoq. uzunlik o‘lchovini bildiradigan: metr, millimetr, gaz, quloch, qarich. yosh o‘lchovini bildiradigan: yashar, yoshlik, oylik, kunlik. vaqt o‘lchovini bildiradigan: soniya, soat, kun, oy, hafta, yil. qiymat o‘lchovini ifodalaydigan: so‘m, tanga, miri, paqir. bir sonining o‘ziga xos grammatik xususiyatlari sonlar ichida bir soni o‘ziga xos grammatik xususiyatlari bilan ajralib turadi. bir soni yuqorida qayd etilgan sonlarga xos leksik-grammatik xususiyatlarga ega bo‘lishi bilan birga o‘ziga xos ayrim xususiyatlarga ham ega: 1. ilgari tilga olinmagan predmet nomini ifodalaydigan ot oldida kelib, gumon noaniqlik ma’nosini ifodalaydi: maqsud aka oybek ikkovimizga kula-kula bir voqeani aytib bergan edi. (z.saidnosirova.) miqdor anglatadigan so‘zlari so‘roq olmoshlari yoki narsa so‘zidan oldin bir so‘zini kiritish bilan gumon, noaniqlik ma’nosidagi ravishlar yasaladi: bir necha, bir qancha, bir nima, bir narsa, bir zum, bir payt kabi. bir so‘ziga –ov, -on, -or affiksi qo‘shilishi bilan ham gumon ma’nosini bildiruvchi gumon olmoshlari yasaladi: birov, biron, biror …

4 / 57

n «hech kim», «hech qanday» olmoshlar ma’nosida keladi: kunlik normasini bajarmagan bir kishi qolmadi. 7. kesim vazifasini bajarib kelganda, birdamlik, o‘xshashlik, umumiylik ma’nosini ifodalaydi: kemaga tushganning joni bir (maqol). odamning tili bilan dili bir bo‘lsin. bir sonidan olmosh, ravish, ot va fe’l yasaladi: bir necha, bir narsa, bir zum, bir payt, bir vaqt, birlik kabi. sonlarning otlashishi gapda son bog‘langan ot tushib qolishi mumkin. bunday holda son otlashadi. otlashgan son xuddi otlarga o‘xshab egalik, ko‘plik va kеlishik qo‘shimchalarini oladi: bеshga, uchni, ikkimiz, ikkinchilar. bunday sonlar gapda ega, to‘ldiruvchi, qaratqich aniqlovchi, undalma vazifalarini bajaradi (misollar 1-§ da bеrildi). sonning tuzilish jihatdan turlari sonlar tuzilishiga ko‘ra 3 xil: 1. sodda sonlar; bir, ming, ellik. 2. murakkab sonlar: bir ming to‘qqiz yuz ellik. 3. juft sonlar: besh-olti, o‘ttiz-qirq, ming-ming. sonlar tuzilish jihatdan quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. sodda sonlar bir o‘zakdan iborat bo‘ladi: bir, uch. 2. qo‘shma sonlar ikki yoki undan ortiq sonning birga …

5 / 57

chasi kiritiladi. o‘quvchilarda son predmetning miqdorini bildirishini otga bog'lanib kelishi yordamida aniqlash ko‘nikmasi o‘stiriladi. bularni o‘rganishda sonning leksik xususiyatlariga asoslaniladi. sonning leksik ma'nosi uni ot bilan bog'liq holda o‘rganishni taqozo etadi. —4-sinfda sanoq va tartib sonlar, tartib sonlarning harf, rim va arab raqamlari bilan yozilishi, qo‘sh undoshli sonlarning, grammatik shakllangan sonlarning (ikkov, o‘ntacha, beshtadan) imlosi, sonlarning gramm, kilogramm, metr, litr, so‘m, tiyin so‘zlari bilan qo‘lanishi va shu so‘z bilan bitta so‘roqqa javob bo‘lishi o‘rganiladi. sonlarning otga bog'lanishi, so‘roqlar yordamida sonni o‘zi bog'langan so‘z bilan ko‘chirish ko‘nikmalari o‘stiriladi. metodik ishlar mazmuni shu vazifalarni bajarishga qarab belgilanadi. gap yoki matnni o‘rganishda, chiziqchalar o‘rniga mos sonlarni qo‘yib o‘qish, gap tuzishda maqollar, topishmoq; matn tuzishda ertaklardan foydalanish tavsiya etiladi. masalan: ____ о'lchab,_____kes. _____yigitga_______hunar oz. ______ketib,_______qoldi. bir mayizni_______bo 'lib yemoq. раk-раkanа bo 'yi bor,________qavat to 'ni bor va hokazo. sonlarning imlosiga doir mashqlarda raqamlarni harflar bilan ifodalash (2, 7, 8, 9, 11 - ikki...: 2+ov, …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "son so‘z turkumi bo‘yicha taqdimot"

презентация powerpoint mavzu: son so‘z turkumi reja: 1. sonning leksik-grammatik xususiyatlari. 2. sonning ma’no turlari. 3. bir sonining o‘ziga xos grammatik xususiyatlari. 4. hisob so‘zlari (numerativlar) 5. sonlarning otlashishi. 6. boshlang‘ich ta’limda son so‘z turkumining o‘rgatilishi. 1. sifat deb nimaga aytiladi? 2. sifatlar ma’no xususiyatiga ko‘ra turlarini sanab bering. 3. sifat darajalari haqida ma’lumot bering. 4. sifatlar qanday yasaladi? 5. sifatlarning otlashishi deganda nimani tushunasiz? 6. sifatlarning tuzilishiga ko’ra turlari haqida gapiring? 7. sifatni tahlil qilish tartibi haqida ma’lumot bering. savollar. predmetning miqdorini, sanog’ini, joylashish tartibini bildiradigan mustaqil so‘z turkumi son deyiladi. son necha? nechanchi? nechta? qancha? kabi so‘roqlardan bir...

This file contains 57 pages in PPTX format (13.7 MB). To download "son so‘z turkumi bo‘yicha taqdimot", click the Telegram button on the left.

Tags: son so‘z turkumi bo‘yicha taqdi… PPTX 57 pages Free download Telegram