s-элементлар. birinchi va ikkinchi guruh asosiy guruhchasi elementlarining umumiy хоссалари

PPT 26 стр. 343,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 26
слайд 1 мавзу: s-элементлар. биринчи ва иккинчи гурух асосий гурухчаси элемент-ларининг умумий хоссалари. биринчи гурух асосий гурухчаси элементларининг умумий хоссалари. биринчи гурух асосий гурухчаси элементлари ишқорий металлар деб аталиб, улар li,na, k,rb,cs ва fr элементларидан иборат. бу элементларнинг ташқи электрон қаватларида s1 электронлари мав­жуд. шунинг учун бу элементлар кимёвий реакция пайтида s1 элект­ронни осонгина йўқотиб, кучли қайтарувчи хоссасини намоён қилади ва доимо +1 га тенг оксидланиш даражасига эга бўлади. бу эле­ментларда li дан fr га томон атом радиуслари катталашади, аммо ион зарядлари ўзгармайди. шунинг учун бу элементларнинг металлик ва қайтарувчилик хоссалари ортиб боради. бу элементларни ишқорий металлар деб аталишига сабаб, улар сув билан шиддатли реакцияга киришиб, асос ва водород ҳосил қилади. ҳосил бўлган бирикмалари эса кучли ишқорлардир. табиатда учраши. ишқорий металлар соф ҳолда табиатда учра­майди. кўпгина элементларга ўхшаб, улар алюмосиликатлар таркибида учрайди. литийнинг энг муҳим минераллари лепидолит k2o. 2li2o .al2o3. 6sio2. fe (oh)2, сподумен li2o. al2o3. 2sio2, амблигонит lialpo4f ёки …
2 / 26
нтлар бўлган минераллар биринчи навбатда бойитилади. бойитилган рудалар таркибидаги элементларни эритмага ёки қайта ишлаш учун қулай ҳолга айлантирилиб қуйидаги усуллар билан олинади: 1.li2.al2o3. 2sio2 + h2so4  li2 so4 + al2o3. 2sio2 + h2o ҳосил қилинган li2so4 ни карбонатлар ҳолида чўктирилади: li2so4 + na2 co3  li2 co3 + nа2so4 ҳосил қилинган карбонатлар hсl иштирокида эритмага ўтказилади. li2co3 + 2hcl  2licl + h2o + co2 ҳосил қилинган licl ни 1:1 нисбатда ксl тузи билан аралаш­тириб суюқлантирилади ва электролиз қилинади. бунда анод сифати­да графитдан, катод сифатида темир электродлардан фойдаланилади. катодда li метали қайтарилади: li  + e  lio анодда эса хлор иони оксидланади: 2cl- - 2 e  cl2 2.li2o.al2o3.2sio2 + 4caco3  2(li2o.al2o3) + 4(cao.sio2) + 4co2 ҳосил қилинган литий минерали ишқор таъсирида эритмага ўтказилади: li2o.al2o3 + ca(oh)2  2lioh + cao.al2o3 ҳосил қилинган lioh эритмаси нcl таъсирида licl тузига ай­лантирилади, эритмани буғлатиб, қолган licl тузини суюқлантириб электролиз …
3 / 26
тилишига сабаб бўлади. шунинг учун nacl тузига naf,kcl ёки cacl2 тузлари аралаштирилиб, унинг суюқланиш температурасини ка­майтириб, электролиз қилинади. катодда na ва k металлари қайта­рилади. бу аралашмани ҳайдаб na ажратиб олинади. анодда эса cl- иони оксидланади: 2 cl- - 2e cl2o юқорида кўриб ўтилган усулларни калий металини олиш учун қўллаш мумкин эмас. чунки калийнинг реакцияга киришиш хусусияти кучли, яъни ажралиб чиқаётган кислород билан тезда оксидланиб кетади. шунинг учун калийни олишда қуйидаги усуллардан фойдаланилади: 1.суюқлантирилган кон ёки ксl эритмасидан калийни натрий би­лан сиқиб чиқарилади: koh + na  k + nаoh kcl + na  k + nacl 2.ксl ва nacl тузлари аралашмасини суюқлантириб электролиз қилинади. катодда қайтарилган na ва к аралашмаларини ҳайдаб ка­лий ажратиб олинади. з.ксl тузини вакуумда алюминий ёки кремний билан қайтариб олинади. 6kcl + 2al + 4cao  cacl2 + cao.al2o3 + 6k 4kcl + 4cao + si  2cacl2 + 2cao.sio2 + 4k рубидий ва цезийни олишнинг энг …
4 / 26
эга. ишқорий металлар ҳосил қилган молекулаларда қўпинча ион боғланиш мавжуд. бу боғланиш литийдан цезийга томон гурух бўйича камайиб боради. суюқлантирилганда элементлар ионлашган ҳолатда бўлиб, электр токини яхши ўтказади. ишқорий металлар ионлари комплекс бирикмалар ҳо­сил қилмайди, чунки уларнинг зарядлари кичик, радиуслари эса каттадир. бундан ташқари уларнинг ташқи электрон қаватларида d-электронлар мавжуд эмас. бирикмалари. ишқорий металлар водород билан қиздирилганда би­рикиб гидридлар ҳосил қилади: 2э + н2  2эн (э li, na, k, rb, cs) бу гидридлар ионли панжарага эга бўлган қаттиқ кристалл моддалардир. гидридларда водород иони н- анион ролини бажаради. буни суюқлантирилган ёки аммиакли эритмаларини электролиз қилиш натижасида водород молекуласи анодда ҳосил бўлиши билан исботлаш мумкин. гидридларнинг термик барқарорлиги lih дан csh га қараб гурух бўйича камайиб боради. ишқорий металларнинг гидрид­лари кучли қайтарувчилардир. сув билан шиддатли реакцияга кири­шиб водородни сиқиб чиқаради: эн + н2о  эон + н2 қиздирилганда гидридлар со2 билан бирикиб, органик бирикмалар ҳосил қилади: nah + co2 na cooh …
5 / 26
кислородга парчаланиб кетади. ишқорий металларнинг қўш пероксидларига сув таъсир эттирилса, кислород ажралиб чиқади: 4 k2o + 2h2o  4 koh + 2h2o2 + o2 ишқорий металларнинг оксидлари сув билан яхши реакцияга киришиб, гидроксидлар ҳосил қилади: э2о + н2о  2эон ишқорий металларнинг гидроксидлари рангсиз, сувда яхши эрий­диган, осон суюқланувчи кристалл моддалардир. саноатда энг кўп ишлатиладиган ишқорлар асосан ўювчи натрий (naoh), ўювчи калий (кон) дир. бу ишқорлар кучли кристаллгидратлар бўлгани учун ҳаводаги намни ўзига осон бириктириб олади. суюқлантирилган ишқорлар чинни ва шишаларни эрита олади: 2naoh(kp) + sio2(kp)  na2 sio3(қ) + h2o ўювчи натрий техникада асосан nacl эритмасини электролиз қилиш усули билан олинади. бунда катод сифатида темирдан, анод сифатида графитдан ясалган электродлар ишлатилади. катодда сув қайтарилади: 2h2o + 2e  h2 + 2oh- анодда хлор иони оксидланади: 2cl- - 2e  cl2 катодда қайтарилмаган na+ ионлари билан oh- бирикиб na oh ни ҳосил қилади. бу naoh унча тоза бўлмайди, чунки унинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "s-элементлар. birinchi va ikkinchi guruh asosiy guruhchasi elementlarining umumiy хоссалари"

слайд 1 мавзу: s-элементлар. биринчи ва иккинчи гурух асосий гурухчаси элемент-ларининг умумий хоссалари. биринчи гурух асосий гурухчаси элементларининг умумий хоссалари. биринчи гурух асосий гурухчаси элементлари ишқорий металлар деб аталиб, улар li,na, k,rb,cs ва fr элементларидан иборат. бу элементларнинг ташқи электрон қаватларида s1 электронлари мав­жуд. шунинг учун бу элементлар кимёвий реакция пайтида s1 элект­ронни осонгина йўқотиб, кучли қайтарувчи хоссасини намоён қилади ва доимо +1 га тенг оксидланиш даражасига эга бўлади. бу эле­ментларда li дан fr га томон атом радиуслари катталашади, аммо ион зарядлари ўзгармайди. шунинг учун бу элементларнинг металлик ва қайтарувчилик хоссалари ортиб боради. бу элементларни ишқорий металлар деб аталишига сабаб, улар сув билан шиддатли реакци...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPT (343,5 КБ). Чтобы скачать "s-элементлар. birinchi va ikkinchi guruh asosiy guruhchasi elementlarining umumiy хоссалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: s-элементлар. birinchi va ikkin… PPT 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram