zovurlar

PPTX 31 pages 4.0 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

9-ma’ruza: sug‘oriladigan yerlarda zovurlar, ularning ahamiyati va turlari-2 soat. 9-ma’ruza: sug‘oriladigan yerlarda zovurlar, ularning ahamiyati va turlari-2 soat. reja: 1. zovurlar ularning tiplari va vazifalari. zovurlardan foydalanish tarixi, ahamiyati va samaradorliklari. 2. ochiq gorizontal zovurlar. ularning afzalliklari va kamchilliklari. ochiq zovurlardan foydalanish. 3.yopiq zovurlar. ularning afzalliklari va kamchilliklari. ulardan foydalanish. 4. tik (vertikal) zovurlar, ularning tuzilishi. 5.zovur-kuduqlarni joylashtirish tizimi. ulardan erlarni meliorasiyalashda va suv bilan taminlashda foydalanish. 1. zovurlar ularning tiplari va vazifalari. zovurlardan foydalanish tarixi, ahamiyati va samaradorliklari zovurlashtirish deb- sug‘oriladigan dehqonchilikda yerning sho‘rlanishi va botqoqlanishiga qarshi kurashda sizot suvlarini suniy yo‘l bilan chiqarib tashlash usuliga aytiladi. zovurning asosiy maqsadi- tuproqning tuz va suv rejimini tubdan yaxshilash uchun tuproq-gruntidan meyoridan ortiqcha sizot suvlarini chiqarib tashlashdir. zovurning asosiy vazifasi 1) tuproqdan ortiqcha zararli tuzlarni yuvib chiqarib tashlash; 2) sizot suvlarini maqbul chuqurlikda saqlab turish. 3)chuchuklashtirilgan yoki sizot suvlar sathini tuproqning qayta sho‘rlanishi hamda botqoqlanishiga imkon bermaydigan va unumdorligini taminlaydigan darajada …

2 / 31

ning samaradorligi keskin oshadi, yer zararli tuzlardan tez tozalanadi va qayta sho‘rlanishni oldini oladi zovurlar 2 guruhga bo‘linadi tabiiy zovurlar (daryolarning eski qurigan o‘zanlari) sun’iy zovurlar sun’iy zovurlar ochiq zovurlar yopiq zovurlar tik (vertikal) zovurlar aralash zovurlar 2. ochiq gorizontal zovurlar ochiq zovurlar- ochiq bo‘ylama chuqurlar orqali sizot suvlarining chiqishi. ochiq gorizontal zovurlar asosan o‘zbekistonning eskidan sug‘orilib kelinayotgan erlarida mavjuddir. ochiq zovurlar bir-biriga tutashgan ma’lum chuqurlikda va ma’lum masofada qazilgan kanal-chuqurlar yoki meliorasiya inshoatlaridir. bunday zovurlar loyiqali va loyiqasiz bo‘lishi mumkin. loyiqali zovurlar tekis erlarda, loyiqasiz zovurlar esa adir yoki relefi notekis bo‘lgan erlarda qo‘llaniladi ochiq gorizontal zovurlar quyidagi tarmoqlardan iborat guruh zovurlari yig‘ish zovurlari kollektorlar bosh ( magistral) kollektorlar ochiq zovurlar ekskovatorlarda qaziladi. kovlashda zovurlar nishabligi (0,001-0,002), ularning qiyaligi hamda tuproqning mexanik tarkibi hisobga olinadi. agar tuproqning tarkibi og‘ir soz bo‘lsa 1:0,5; o‘rtacha bo‘lganda 1:1 va engil tarkibli bo‘lganda 1:1,5 nisbatda bo‘ladi. shu tarkibda kovlanganda zovurlardan oqayotgan suvning tezligi …

3 / 31

tuproqlarda 2-3 250-300 303-400 400-600 1-2 200-250 253-300 300-400 0-1 100-150 150-200 200-300 ochiq zovurlar chuqurligi bo‘yicha 2 ga bo‘linadi 1) umumiy chuqurligi, ya’ni er yuzasidan zovurning tubigacha bo‘lgan masofa 2) ish chuqurligi, ya’ni er yuzasidan zovurdagi sizot suvning sathigacha bo‘lgan chuqurlikdir ochiq zovurlarning asosiy kamchilliklari a) tez ko‘milib qoladi va uzanni o‘t bosadi, qiyaliklari o‘pirilib, yuvilib ketadi, shuning uchun ham vaqti – vaqti bilan tozalab turishga, to‘lib qolgan joylarini qayta qozishga kata mablag‘ talab qilinad; b) zovur va kollektorlarni hamisha ham vaqtida tozalab turishga imkoniyat bo‘lmaganligidan, ko‘pincha uning ish chuqurligi etarli bo‘lmaydi va sho‘r yuvish tasiri kam bo‘ladi; v) ochiq zovur va kollektorlar erdan foydalanish koeffisientini kamaytiradi yani ancha ekin maydonini band qilib turadi. bundan tashqari qishloq xo‘jalik ishlarini mexanizasiyalashga, transport harakatiga halaqit beradi 3.yopiq zovurlar. ularning afzalliklari va kamchilliklari. ulardan foydalanish. yopiq zovurlar muayyan chuqurlikka ko‘milgan quvur tarmoqlaridan iborat bo‘ladi yopiq zovurlar mirzacho‘l, qarshi, sherabod, jizzax cho‘llarida, buxoro, …

4 / 31

haladi, shag‘al-filtr ustidan uzunligi 33-100 sm bo‘lgan sapol yoki 3-4 m asbasement quvurlar bir-biriga kiyishtirilgan holda yotqizib chiqiladi. quvurlarni 0,003-0,004 nishablikda yotqizish kerak. quvurlar tekis yotqizilib bo‘lgandan keyin ularning ustiga yana shag‘al-filtrlar solinib transheya ehtiyotlik bilan qo‘miladi va zichlanadi. yopiq zovurlarning ish faoliyatini kuzatish uchun har 250-400 m masofada beton yoki asbosement quvurlardan nazorat quduklari qilinadi tik (vertikal) zovurlar, ularning tuzilishi sho‘rlangan va botqoklangan erlar sharoitida ochiq va yopiq zovurlar bilan birga tik zovurlardan ham foydalanib kelinmokda. ularning soni hozirgi vaqtda 4100 dan ortiq. tik zovurlar ochiq va yopiq zovurlarga qaraganda tuproqni tezroq va chuqur sho‘rsizlantiradi, sizot suvlar sathini chuqurlashtiradi hamda ularning minerallashganlik darajasini kamaytiradi. tik zovurlarni qurish uchun oldin quduqlarning samarali ish chuqurligi, joyning relefiga qarab joy tanlash, tuproq qatlamlarining geologik tuzilishi, gidrogeologik sharoitlari tadqiqot qilinadi hamda shu tadqiqotlar asosida tik zovurlarni qurish ishlarining loyihasi ishlab chiqiladi. tik zovurlar yuqorida ko‘rsatilgan omillarga bog‘liq holda 30-70 m dan 100-150 m …

5 / 31

gik sharoitlari bo‘yicha maxsus yo‘nalish chizig‘ida joylashtiriladi. ularning orasidagi masofa 1,5-2,0 km, qatto bundan ham ko‘p bo‘lishi mumkin. tik zovurlardan chiqarilgan suvlarning sifatiga qarab, turli ehtiyojlarda ishlatish mumkin. chuchuk suv bo‘lsa undan aholi va chorva mollarini suv bilan ta’minlashda va ekinlarni sug‘orishda foydalanish mumkin. suv kuchsiz va o‘rtacha (3-6 g/l) minerallashgan bo‘lsa, bunday suvlar bilan qishloq xo‘jalik ekinlarni sug‘orishda maxsus sug‘orish texnologiyalari joriy etilishi lozim. tik zovurlardan chiqarilgan suvlar kuchli minerallashgan bo‘lsa, ular maxsus tarmoqlar orqali ochiq zovurlarga yoki kollektorlarga oqiziladi 5.zovur-kuduqlarni joylashtirish tizimi. ulardan erlarni meliorasiyalashda va suv bilan taminlashda foydalanish. sug‘oriladigan dehqonchilik sharoitida kollektor-zovur tarmoqlarining faoliyati ilmiy asosda loyihalashtirilganligiga va qurilish sifatiga va ulardan to‘g‘ri foydalanishga bog‘liq bo‘ladi. o‘zbekistonda 138,8 ming km kollektor-drenaj tarmoqlari mavjud bo‘lib, shundan 38 ming km yopiq-yotiq kollektor-drenajlardan iborat. hozirgi kunda respublikada 3500 ta tik drenaj va 3500-4000 ta tik quduqlar bo‘lib, bular asosan sirdaryo, buxoro, qashqadaryo, hamda farg‘ona vodiysi viloyatlarida joylashgandir. o‘zbekistonda uzoq …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zovurlar"

9-ma’ruza: sug‘oriladigan yerlarda zovurlar, ularning ahamiyati va turlari-2 soat. 9-ma’ruza: sug‘oriladigan yerlarda zovurlar, ularning ahamiyati va turlari-2 soat. reja: 1. zovurlar ularning tiplari va vazifalari. zovurlardan foydalanish tarixi, ahamiyati va samaradorliklari. 2. ochiq gorizontal zovurlar. ularning afzalliklari va kamchilliklari. ochiq zovurlardan foydalanish. 3.yopiq zovurlar. ularning afzalliklari va kamchilliklari. ulardan foydalanish. 4. tik (vertikal) zovurlar, ularning tuzilishi. 5.zovur-kuduqlarni joylashtirish tizimi. ulardan erlarni meliorasiyalashda va suv bilan taminlashda foydalanish. 1. zovurlar ularning tiplari va vazifalari. zovurlardan foydalanish tarixi, ahamiyati va samaradorliklari zovurlashtirish deb- sug‘oriladigan dehqonchilikda yerning sho‘rlanishi ...

This file contains 31 pages in PPTX format (4.0 MB). To download "zovurlar", click the Telegram button on the left.

Tags: zovurlar PPTX 31 pages Free download Telegram