nevrozlar haqida nazariya

PPTX 36 sahifa 104,6 KB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 104,6 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

nevrozlar haqida nazariya nevrozlar haqida nazariya mamatova n.dj. psixoanalizda nevrozlar tabiatini tushuntirishda edip kompleksi, qo’rquv va himoya mexanizmlari tushunchalariga katta e’tibor beriladi. edip kompleksi haqida “edip kompleksi” va totemizmning boshlanishi bandida batafsil to’xtalingan. bu yerda muammoga qayta murojaat qilmadik. qo’rquv barcha odamlarda bir xil tabiatga ega. u bizni yashin tezligida butunlay egallaydi, shaxsga bunday o’z-o’zidan paydo bo’ladigan hurujni nazorat qilishga imkon bermaydi. biz qo’rquv oldida ojizmiz, unga bo’ysunamiz. vahima qo’rquvni nazorat qilish butunlay yo’qolganda paydo bo’ladi. bu yerda biz go’yoki allaqachon bartaraf qilingan ojiz bolalarcha qo’rquv holatiga tushamiz. biroq ayni paytda qo’rquv anglangan va maqsadga yo’naltirilgan xavf haqidagi signal (belgi) bo’lishi mumkin. biz uni sezamiz va ruhiy imkoniyatlarimiz kuchi bilan uni qayta ishlaymiz hamda qo’rquvga qarshi turish, uning ortidagi xavfni bartaraf qilish imkoniyatiga ega bo’lamiz. nazorat qilinmaydigan, avtomatik tarzda vahima bilan kechadigan qo’rquv shaxs taraqqiyotining ilk, arxaik bosqichini eslatadi. signal qo’rquvga qobillik esa, aksincha, shaxsning ma’lum darajada yetukligini bildiradi. ayni …

2 / 36

ncha chidasa bo’ladigan darajaga kamayadi. “men” o’z himoyasi uchun uni xavfdan ajratadigan, kerak bo’lganda orqasiga o’tib berkinsa bo’ladigan o’ziga xos devor quradi. buning uchun himoya devori qo’rquvni qaytarishga qobil darajada baquvvat bo’lishi kerak. xavf esa har doim ham tashqaridan kelavermaydi, u ichki shaxsiy psixik qobiqdan ham yorib o’tishi mumkin. demak, tashqi va ichki xavfdan saqlaydigan himoya devori o’rtasidagi farqni bilish kerak. dastavval psixoanaliz nevrotik holatlar sababini tashqi jarohatlanishdan qidirgan. keyinchalik bu nazariya o’rnini mayllar nazariyasi egalladi, ya’ni psixik buzilishlar sababi sifatida ichki, jinsiy va agressiv mayllar o’rganila boshlandi. himoya devori yoki himoya mexanizmi, boshqacha aytganda, siqib chiqarish “men” ning faol tadbiri bo’lib, buning oqibatida ong ostidan ongga qalqib chiqqan mayllar xuddi suv betiga qalqib chiqib, yana suvga cho’kkan predmetlar kabi siqib chiqariladi. bunday taqqoslash siqib chiqarishning mohiyatini yaqqolroq namoyish qiladi. suvga cho’ktirmoqchi bo’layotgan po’kakni ko’z oldingizga keltiring. po’kakni siz qanday kuch bilan suvga cho’ktirsangiz, u shunday kuch bilan suv betiga …

3 / 36

uyat hissi. endi biz o’zimizda kechayotgan murakkab ongsiz jarayonlarni kuzata olishimiz mumkin. mayl xuddi po’kakka o’xshab yuqoriga intiladi, bu qo’rquv, uyat yoki aybdorlik hissini uyg’otadi. shuning uchun nafaqat qo’rquvdan, balki aybdorlik va uyat hissidan ham himoyalanish kerak. birmuncha ko’p tarqalgan himoya mexanizmlariga quyidagilar kiradi: “u” ning talablari ostida ezilgan (obrazli aytganda axlatga bulg’angan) “men” jazolanishdan qo’rqib, butun kuchi bilan bu talablarning bajarilishiga yo’l qo’ymaydi va “men” ning antireaksiyasi shaklidagi “reaksiya” shakllanadi. bu axlat bilan bulg’anishga qarshi “men” qatiy qarshi harakat bilan javob berib, pokizalikning ashaddiy ishqiboziga aylanishini anglatadi. izolyasiya himoya mexanizmida mayl bilan bog’liq tasavvur yoki fantaziyalar affektdan (affektning umumiy mazmuni emosiya, emosionallilik, hissiyot, kayfiyat bilan birga ishlatiladi, tarixiy mazmuni bilish va iroda bilan bir qatorda uchinchi «fikrlash funksiyasi» hisoblangan, zamonaviy mazmuni umumiy va uzoq davom etadigan jo’shqin emosional «ehtirosga berilish» holati) izolyasiya qilinadi (ajratiladi). bu affekt bevosita qo’rquv affekti bo’lishi ham mumkin. lekin ular aybdorlik yoki uyat hissi bilan …

4 / 36

isbatan paydo bo’ladi. bu himoya mexanizmi ko’proq fobiyalarda namoyon bo’lib, har qalay qattiqqo’l ota oldida qo’rquv paydo bo’lmasligiga erishadi, agar bola itga duch kelmasa, u qo’rquvdan butunlay ozod bo’ladi. aralashtirib yuborish ko’proqtushda sodir bo’ladi, bunda ong uchun iztirobli bo’lgan mazmun birmuncha yengilroq narsaga suriladi. lekin hayotda bu mexanizm ko’p qo’llaniladi, biz o’zimiz uchun yoqimsiz bo’lgan ismni unutamiz, biron narsani “yo’qotib qo’yamiz”, bilmay gapirib yuboramiz va hokazo. yana bir himoya mexanizmi – proyeksiya, tasvirni ko’chirish – bu yerda qo’rquvni boshqa obyektga yo’naltirish. bu mexanizm shundan iboratki, biz o’zimiz uchun noxush instinktiv mayllardan himoyalanish uchun ularni oddiygina qilib boshqa odamlarga proyeksiya qilamiz, o’zimizdan uzoqlashtiramiz. bunda biz o’zimiz maylimizni proyeksiya qilgan odamimizni haqiqatda qanday bo’lsa shunday emas, balki o’zimizning tasavvurimizga mos holda idrok qilamiz. himoyaning bu mexanizmi eng ko’p tarqalgan: proyeksiya vositasida o’zgargan boshqa odam haqidagi idrok, proyeksiya jarayoni anglangandan so’ng o’z shaxsi idrokining o’zgarishiga to’la mos kelishi kerak, chunki proyeksiya qilgan shaxs …

5 / 36

yoki maktab, oila, qishloq xo’jaligini qamrab olishi ham mumkin. har doim bunday tashkilotlar yo kuchli ideallashtirilganda, yo kuchli qoralanganda, biz bu yerda ongsiz proyeksiya jarayoni bo’lmayaptimikin, deb o’ylashga asosimiz bor. shu munosabat bilan psixoanaliz siyosiy jarayonlarni real idrok qilishga o’z hissasini qo’shishi mumkin. chunki ayrim ijtimoiy institutlar yoki muassasalar haddan tashqari maqtalsa yoki qoralansa, jumladan davlat va uning apparati terrorchilar, muholifat kuchlar tomonidan qoralana boshlasa, bunda ongsiz proyeksiya jarayoni kechyapti deb shubhalanishga asos bor. psixoanalizni siyosiy jarayonlarga nisbatan qo’llashning bir necha o’ziga xos xususiyatlari bor. sosiologiya, siyosatshunoslik singari fanlar siyosiy-ijtimoiy jarayonlarni empirik ma’lumotlar yig’ish bilan o’rganadi. lekin faqat shu metodlar yordamida ongli va ongsiz jarayonlar chegarasiga yaqinlashish mumkin emas. faqat psixoanalizgina o’z metodlari yordamida bu chegaraga yaqinlashishi mumkin. bunday metodga erkin assosiasiyalar va regressiv analizdan foydalanish bilan birga ishlatiladigan psixoanalitik intervyu misol bo’ladi uncha katta bo’lmagan guruhlarda ongsiz jarayonlarni guruhli analitik metod yordamida o’rganish mumkin 50 kishigacha bo’lgan katta guruhlarda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"nevrozlar haqida nazariya" haqida

nevrozlar haqida nazariya nevrozlar haqida nazariya mamatova n.dj. psixoanalizda nevrozlar tabiatini tushuntirishda edip kompleksi, qo’rquv va himoya mexanizmlari tushunchalariga katta e’tibor beriladi. edip kompleksi haqida “edip kompleksi” va totemizmning boshlanishi bandida batafsil to’xtalingan. bu yerda muammoga qayta murojaat qilmadik. qo’rquv barcha odamlarda bir xil tabiatga ega. u bizni yashin tezligida butunlay egallaydi, shaxsga bunday o’z-o’zidan paydo bo’ladigan hurujni nazorat qilishga imkon bermaydi. biz qo’rquv oldida ojizmiz, unga bo’ysunamiz. vahima qo’rquvni nazorat qilish butunlay yo’qolganda paydo bo’ladi. bu yerda biz go’yoki allaqachon bartaraf qilingan ojiz bolalarcha qo’rquv holatiga tushamiz. biroq ayni paytda qo’rquv anglangan va maqsadga yo’naltirilgan xavf haqi...

Bu fayl PPTX formatida 36 sahifadan iborat (104,6 KB). "nevrozlar haqida nazariya"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: nevrozlar haqida nazariya PPTX 36 sahifa Bepul yuklash Telegram