4-mavzu. ilk klassik maktab. v. petti

DOCX 25 pages 91.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 91.6 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

4-mavzu. ilk klassik maktab. v. petti reja: 1. angliya va fransiyada klassik iqtisodiy maktab vujudga kelishining shart-sharoitlari 2. v.petti - angliya klassik iqtisodiy maktabining asoschisi 3. xvii-xviii asrlarda fransiya taraqqiѐtining xususiyatlari va uning p.buagil'ber qarashlarida aks etishi 4. fiziokratizm. f.kene va a.tyurgoning iqtisodiy ta'limotlari 1. angliya va fransiyada klassik iqtisodiy maktab vujudga kelishining shart- sharoitlari xvii-xviii asrlarda farbiy yevropada sanoatning tez rivojlanishi manufaktura davridagi (tashqi savdo rivojiga to‘siq) proteksionizm siѐsati va (tadbirkorlik tashabbusini bo‘g‘uvchi) davlatning iqtisodiy homiyligiga muhtojlik yo‘qoldi. angliyadagi xviii asr o‘rtalaridagi sanoat inqilobi jamoatchilik diqqatini savdodan industriyaga jalb etdi. ishlab chiqarish tadbirkorlarni daromad olishning asosiy manbai sifatida yanada ko‘proq qiziqtira boshladi. avvaldan ma'lum inqilobiy g‘oyalar amaliy talablarga javob bermay qoldi. iqtisodiy erkinlashtirish konsepsiyasi yangi g‘oyaning asosi edi. merkantilizm o‘rniga klassik (lot. namunali, haqiqiy) iqtisodiy maktab vujudga keldi. chunki avvalgi ta'limot sanoatlashaѐtgan sohibkorlar talablariga javob bermay qo‘ydi («klassik maktab» atamasi k.marks tomonidan berilgan). paydo bo‘laѐtgan yangi muammolarni hal etish …

2 / 25

ng kirib kelishi katta ijobiy voqea bo‘ldi. tarix, xalq xo‘jaligi tarixi va boshqa ijtimoiy fanlarni o‘qiganda hunarmandchilik, sex va manufaktura nima ekanligi baѐn etiladi, uy hunarmandchiligida hamma asosiy ishlar bir odam ѐki oila tomonidan bajarilgan (xom ashѐni tayѐrlash, qayta ishlash, sotish...), unda aniq mehnat taqsimoti yo‘q, manufakturada esa (manu - qul, facture - tayѐrlash) mehnat taqsimoti, kooperatsiya, ѐllanma ishchi kuchi, demak, kapitalistik ishlab chiqarishning kurtaklari paydo bo‘ldi. xvi asrdan boshlab dastlab angliyada dehqonlarning yerdan mahrum qilinishi (er yirik lendlordlar qo‘liga o‘ta boshladi) ro‘y berdi, yomenlar - dehqon sinfi tugatildi, oqibatda kapitalistik fermerchilik yuzaga keldi (ular yerni lendlordlardan uzoq muddatli ijaraga olgan), ular ѐllanma mehnatdan (krepostnoylik emas) keng foydalangan, keyinchalik texnikani, ilmiy texnika yangiliklarini keng qo‘llaganlar. agrar inqilob, islohot nomini olgan bu o‘zgarish manufaktura sanoatining rivoji bilan bog‘liq. dastlabki paytlarda bu sohada mato to‘qish asosiy edi. u nihoyatda foyda keltiruvchi sohaga aylandi. matoga talab oshdi, uni qondirish uchun, sanoat uchun kerakli …

3 / 25

ik munosabatlar g‘alaba qozondi. mamlakatning iqtisodiy rivojlanishiga yo‘l ochib berildi. lekin ko‘plab dehqonlarning ekspropriasiya qilinishi (ersizlantirilishi), ularni zo‘rlik yo‘li bilan ѐllanma mehnatga jalb etilishi (chunki boshqa iloj yo‘q) qarama-qarshilikni kuchaytirdi, oqibatda 1641-1660 yillarda angliyada inqilob bo‘lib o‘tdi. xvii asrdagi niderlandiyadan keyingi ikkinchi bu inqilob burjua inqilobi bo‘lib, u angliyadagi feodal jamiyatga chek qo‘ydi. angliya respublika deb e'lon qilindi, parlament vujudga keldi, demokratik jaraѐn kuchaydi. angliya iqtisodiѐtida, sohibkorlarning boyishida mustamlakachilik siѐsati katta o‘rin egalladi. gollandiya, keyinchalik fransiya ustidan dengizda erishilgan g‘alaba tufayli angliya jahondagi eng yirik va kuchli dengiz davlatiga aylandi. inqilobgacha va to 1830 yillargacha bu yerda proteksionizm (savdoda chetga ko‘proq chiqazib, chetdan kamroq kiritish) siѐsati (eksport importdan ko‘p) o‘tkazilgan, bu esa savdoning (ayniqsa o‘z mustamlakalariga) keskin o‘sishiga olib keldi. demak, savdo, tovar-pul munosabatlari ham keskin oshdi. xalq xo‘jaligining yuksak rivoji ilmiy kashfiѐtlarni taqozo etdi. shu davrda angliyada tabiiy fanlar, ayniqsa mexaniqa, astronomiya va fizika tez rivoj topdi. bu davrning …

4 / 25

farqli ravishda (ular iqtisodiѐtning faqat muomala sohasinigina tahlil etganlar), klassik maktab namoyandalari feodalizm o‘rniga kelgan nisbatan progressiv kapitalistik bozor munosabatlarning ichki iqtisodiy aloqalarini o‘rgandilar va o‘z tadqiqotlarini asosan ishlab chiqarish sohasiga ko‘chirdilar. klassik iqtisodiy maktab deganda v.pettidan boshlanadigan iqtisodiy tadqiqotlar tan olinadi, bu ta'limot ishlab chiqarishdagi bozor munosabatlarining ichki aloqadorligini o‘rganadi va tahlil etadi. v.petti klassik maktab otasi va statistikaning kashfiѐtchisidir. angliyada v.petti, fransiyada p.buagil'ber shu maktabning boshlovchilari bo‘lsa, fransiyada shu maktabning bir yo‘nalishi bo‘lgan fiziokratlar vujudga keldi (f.kene, a.tyurgo) va u a.smit, d.rikardolar bilan yakunlanadi. bu davr kapitalistik munosabatlar rivojiga yo‘l ochib berdi. r.xeylbroner va l.turoularning fikricha («ekonomika dlya vsex»), ishlab chiqarish omillari vujudga keldi: mehnat, yer va kapital tovarga aylantirildi, bungacha ular tovar bo‘lmagan. hozirgi davr tili bilan aytganda, bozor tizimi, bozor jamiyati barpo etila boshlandi. yangi ta'limotning klassik (mumtoz) deb atalishiga sabab avvalo shuki, hozirgi iqtisodiѐtning asosida ѐtuvchi ko‘pgina nazariya va metodologik qoidalarning haqiqiy ilmiy harakteri bilan …

5 / 25

r. ularning fikricha, erkin xo‘jalik faoliyatida shu davrdagi tuzum mukammal deb qaraladi. ya.s.yadgarov klassik maktab rivojlanishida (ma'lum shart bilan) 4 bosqichni ajratadi: 1-bosqich xvii asr oxiri – xviii asr boshiga to‘g‘ri keladi. bu bosqichda merkantilizm ta'limotining xatolari ѐritib beriladi va uning asoschilari v.petti va p.buagil'ber bir-biridan bexabar qiymatning mehnat nazariyasini ilgari surdilar va har qanday qiymatning manbai va o‘lchovi sifatida tovar mahsulot ѐki boshqa boylikni yaratish uchun sarflangan mehnat miqdori hisoblanadi. boylik va farovonlik muomala sohasi emas, balki ishlab chiqarish sohasida yaratilishi ko‘rsatiladi. bu bosqich xviii asr o‘rtalarida va 2-yarmida fransiyalik f.kene va a.tyurgolar tomonidan ilgari surilgan fiziokratizm bilan yakunlanadi. sof mahsulot (milliy daromad) manbaini qidirish orqali asosiy e'tiborni mehnat bilan yerga qaratdilar. merkantilizm tanqid qilinib, tahlilda ishlab chiqarish asossiz ravishda muomala sohasidan to‘la ajratib qo‘yilgan. 2-bosqich xviii asr oxiri va xix asr boshiga to‘g‘ri kelib, a.smit asarlaridagi iqtisodiy g‘oyalarda aks etgan. 3-bosqich xix asrning 1-yarmiga to‘g‘ri kelib fransiyalik j.b.sey …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "4-mavzu. ilk klassik maktab. v. petti"

4-mavzu. ilk klassik maktab. v. petti reja: 1. angliya va fransiyada klassik iqtisodiy maktab vujudga kelishining shart-sharoitlari 2. v.petti - angliya klassik iqtisodiy maktabining asoschisi 3. xvii-xviii asrlarda fransiya taraqqiѐtining xususiyatlari va uning p.buagil'ber qarashlarida aks etishi 4. fiziokratizm. f.kene va a.tyurgoning iqtisodiy ta'limotlari 1. angliya va fransiyada klassik iqtisodiy maktab vujudga kelishining shart- sharoitlari xvii-xviii asrlarda farbiy yevropada sanoatning tez rivojlanishi manufaktura davridagi (tashqi savdo rivojiga to‘siq) proteksionizm siѐsati va (tadbirkorlik tashabbusini bo‘g‘uvchi) davlatning iqtisodiy homiyligiga muhtojlik yo‘qoldi. angliyadagi xviii asr o‘rtalaridagi sanoat inqilobi jamoatchilik diqqatini savdodan industriyaga jalb etdi. ishla...

This file contains 25 pages in DOCX format (91.6 KB). To download "4-mavzu. ilk klassik maktab. v. petti", click the Telegram button on the left.

Tags: 4-mavzu. ilk klassik maktab. v.… DOCX 25 pages Free download Telegram