yorug’likning korpuskulyar xususiyatlari

DOC 212.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1460900423_64366.doc t eu m = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ max 2 2 j ч t a h eu m - = = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ n j max 2 2 . 2 2 j n m a h + = . e h tg = a киз hc h a l n = = min , 2 2 4 2 2 c p c m е + = . c h c e p n = = yorug’likning korpuskulyar xususiyatlari reja: 1. fotoelektrik effekti 2. fotoelementlar va ularning qo‘llanilishi 1. fotoelektrik effekti 1887 yilda nemis fizigi g.gers tomonidan kashf qilindi va 1888-1890 yillarda a.g.stoletov tomonidan eksperimental tadqiq qilindi. 1990 yilda fotoeffekt hodisasi f.leonard tomonidan yetarlicha o‘rganildi. bu vaqtga kelib elektron (d.tomson 1897 yil) kashf etilgan edi, va ma’lum bo‘ldiki fotoeffekt (yoki aniqrog‘i tashqi fotoeffekt) moddadan unga tushadigan yorug‘lik ta’sirida elektronlarni yulib …

ni to‘xtatadi. kinetik energiyasi |eu| dan katta bo‘lgan elektronlargina anodga yetishi mumkin. agar anoddagi kuchlanish ut, dan oz bo‘lsa, fototok to‘xtaydi. ut ni o‘lchab, fotoelektronlarning maksimal kinetik energiyasini aniqlash mumkin: ut qiymatining tushadigan yorug‘lik oqimi intensivligiga bog‘liq emasligi olimlarni ajablantirdi. o‘lchashlar shuni ko‘rsatadiki, to‘xtatuvchi potensial ( yorug‘lik chastotasi ortishi bilan chiziqli ortib borar ekan. rasm. tuxtatuvchi potensial ut ning tushayotgan yorug‘lik chastotasiga bog‘liqliklik grafigi. ko‘p sonli eksperiment natijalari asosida fotoeffektning quyidagi asosiy qonunlari aniqlandi: 1. fotoelektronlar maksimal kinetik energiyasi yorug‘lik ( chastotasini ortishi bilan chiziqli o‘sib boradi va u yorug‘lik intensivligiga bog‘liq emas. 2. har bir modda uchun fotoeffektning qizil chegarasi mavjud, ya’ni tashqi fotoeffekt hodisasi sodir bo‘lishining (min - eng minimal chastotasi. bundan kichik chastota bilan yorug‘lik tushsa fotoeffekt hosil bo‘lmaydi. 3. vaqt birligi ichida yorug‘lik yordamida katoddan yulib olingan fotoelektronlar soni bu vaqtda yutilgan yorug‘lik to‘lqini energiyasiga to‘g‘ri proporsional. 4. fotoeffekt aslida inersiyasiz, yorug‘lik chastotasi (>(min, bo‘lgan sharoitda …

dligini ham tushunish mumkin bo‘lmadi. maksimal kinetik energiyaning yorug‘lik chastotasiga proporsionalligi, yorug‘lik oqimi intensivligiga fotoelektron energiyasining bog‘liq emasligini yorug‘likning to‘lqin nazariyasi tushuntirib berolmadi. bunday holatdan chiqishni 1905 yilda a.eynshteyn topdi. kuzatilayotgan fotoeffekt qonuniyatlarini nazariy tushuntirish a.eynshteyn tomonidan plank gipotezasi asosida tushuntirildi. ya’ni, yorug‘lik ma’lum porsiya sifatida nurlanadi va yutiladi, bunday har bir porsiya energiyasi е=h( formula bilan aniqlanadi. bu yerda h - plank doimiysi. a.eynshteyn kvant tasavvurlarni rivojlantirishda navbatdagi qadamni qo‘ydi. yorug‘lik uzlukli - diskretlik xususiyatiga ega degan xulosaga keldi va elektromagnit to‘lqinlar alohida porsiyalar-kvantlardan iborat, keyinchalik ularni fotonlar deb atashdi. foton modda bilan o‘zaro ta’sirlashganda o‘zining hamma h( energisini bitta elektronga beradi. elektron bu energiyaning bir qismini modda atomlari bilan to‘qnashganda sochilishga sarflaydi. bundan tashqari, energiyaning bir qismi metall-vakuum chegarasidagi potensial to‘siqni bartaraf etishga sarflanadi. buning uchun elektron katod materiali xususiyatiga bog‘liq bo‘lgan аch chiqish ishini bajarishi kerak. katoddan uchib chiqqan fotoelektron ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan kinetik energiyasi saqlanish …

ri proporsional bo‘lishi kerak. eynshteyn tenglamasidan ko‘rinib turibdiki, to‘xtatuvchi potensial ut,( chastotadan bog‘liqligini ifodalovchi to‘g‘ri chiziqning egilish burchagi tangensi plank h doimiysining elektron ye zaryadi nisbatiga teng: (16.3) bu plank doimiysining qiymatini tajribada aniqlash imkoniyatini beradi. bunday o‘lchashlar r.milliken tomonidan (1914 yil) bajarildi va plank tomonidan topilgan qiymat bilan mos tushdi. bu o‘lchashlar аch chiqish ishini aniqlash imkoniyatini ham berdi: . (16.4) bu yerda s - yorug‘lik tezligi (qiz – fotoeffekt qizil chegarasiga mos tushadigan to‘lqin uzunligi. ko‘pgina metallarda a chiqish ishi bir necha elektronvoltni tashkil etadi (1eв=1,602(10-19j). kvant fizikasida ko‘pincha elektronvolt energiya o‘lchov birligi sifatida ishlatiladi. plank doimiysining elektronvolt sekundda ifodalangan qiymati: h=4,136(10-15 eв( s . ga teng. metallar orasida kam chiqish ishiga egalari ishqoriy metallardir. masalan, natriyda аch=1,9 eв fotoeffekt qizil chegarasi (qiz ( 680 nm ga to‘g‘ri keladi. shuning uchun ishqoriy metallarni fotoelementlarda katod o‘rnida ishlatishadi. xullas, fotoeffekt qonunlari shuni ko‘rsatdiki, yorug‘lik chiqarilishida va yutilishida foton yoki …

siyati (fotoeffekt, kompton effekti) namoyon bo‘ladi. yorug‘likning bu ikki yoqlamalik tabiati korpuskulyar-to‘lqin dualizmi degan nom oldi. keyinroq ikki yoqlamalik tabiati elektronlarda va boshqa elementar zarralarda ham kashf etildi. mumtoz fizika mikroobektlarda to‘lqinli va korpuskulyar xususiyatlarni birlashtirishning ko‘rgazmali modelini bera olmadi. mikroobektlar harakatini nyutonning mumtoz mexanikasi qonunlari emas, balki kvant mexanikasi qonunlari boshqaradi. plank tomonidan rivojlantirilgan absolyut qora jism nurlanish nazariyasi, va fotoelektrik effekt uchun eynshteynning kvant nazariyasi hozirgi zamon faniga xizmat qiladi. rasm. fotoeffekt modeli. ichki fotoeffektda tashqi fotoeffektdan farqli ravishda optik jihatdan uyg‘otilgan elektronlar yoritilgan jism ichida qolaverib jismning elektr neytralligini buzmaydi. bunda moddadagi zaryadlarning konsentratsiyasi yoki ularning harakatchanligi o‘zgaradi, natijada tushayotgan yorug‘lik nuri ta’sirida moddaning elektr xususiyatlari o‘zgaradi. ichki fotoeffektni bir jinsli yarim o‘tkazgichlarni yoritganda ularning o‘tkazuvchanliklari o‘zgarishidan aniqlash ham mumkin. fotoo‘tkazuvchanlik deb ataladaigan bu hodisa asosida yorug‘lik qabul qilgichlar, ya’ni fotorezistorlarning katta gruppasi kashf qilingan va muttasil mukammallashtirilmoqda. fotorezistorlarda asosan kadmiyning selenidi va sulfidi qo‘llaniladi. 2. fotoelementlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yorug’likning korpuskulyar xususiyatlari"

1460900423_64366.doc t eu m = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ max 2 2 j ч t a h eu m - = = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ n j max 2 2 . 2 2 j n m a h + = . e h tg = a киз hc h a l n = = min , 2 2 4 2 2 c p c m е + = . c h c e p n = = yorug’likning korpuskulyar xususiyatlari reja: 1. fotoelektrik effekti 2. fotoelementlar va ularning qo‘llanilishi 1. fotoelektrik effekti 1887 yilda nemis fizigi g.gers tomonidan kashf qilindi va 1888-1890 yillarda a.g.stoletov tomonidan eksperimental tadqiq qilindi. 1990 yilda fotoeffekt …

DOC format, 212.0 KB. To download "yorug’likning korpuskulyar xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug’likning korpuskulyar xusu… DOC Free download Telegram