sharqning fan akademiyalari va dorulfununlari

DOC 273,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1459743363_64183.doc sharqning fan akademiyalari va dorulfununlari reja: 1. abu abdulloh muhammad ibn muso al – xorazmiy 2. abu nasr al – farobiy 3. abu ali husayn ibn sino 4. abu rayhon ibn ahmad beruniy 5. ibn al-xaysam (alxazena) rim imperiyasi qulashi bilan antik davr ham tarixga aylanadi va v—vi – asrdan boshlab, ilm fan “tarixining sahifalari”ni yaratish sharq, arab olim-lariga o‘tadi. ularni ilmiy faoliyati, ilm fanga, uni rivojiga qo‘shgan hissalari juda kattadir. ix – xi asrlarda islom davlatlarida kuchli madaniy gullash kuzatilgan. shunga ko‘ra bu davr tarixda “islom renesans”i deb taniladi. (ya’ni tiklanish, uyg‘onish rivojlanish). shu bilan birga islom dini musulmon davlatlarining birlashishida ma’naviy tayanch bo‘lib xizmat qildi, ular o‘rtasidagi g‘arazgo‘ylikni bartaraf qildi hamda ular o‘rtasidagi madaniy va iqtisodiy aloqalarni tiklanishiga ko‘mak berdi 809 – yilda xalifa xorun ar–rashidning ikkinchi o‘g‘li abdullox al–ma’mun xalifalikning sharqiy yerlariga noib etib tayinlanadi.noiblikning poytaxti bo‘lib xurosonning marv shahri hisoblanadi. abdulloh davlat ishlari bilan birga …

olar uyi” yoki ayrim manbalarda “majlisi ulamo” “ulamolar uyi” deb nomlangan ilmiy jamiyat barpo qildi. bu ilmiy faoliyatga rahbar etib birinchi bo‘lib, yaxyo ibn abu-mansur tayinlandi. 829 yilda abu mansur vafotidan keyin jamiyatga muhammad al-xorazmiy rahbar etib tayinlaniladi. xorazmiy bu jamiyatda umrining oxirgacha faoliyat ko‘rsatgan.xorazmiy markaziy osiyolik ulamolar ahmad farobiy, abul vafo buzjoniy, islox ibodiy, abu jag‘dod xurosoniy, abul ratx isfaxoniy, al mavaziylar bilan birga katta ilmiy tadqiqot ishlarini olib borgan. shu bilan birga ular juda keng ko‘lamda tarjimonlik ishlarni ham olib borganlar. ”baytul – xikma ” allomalari qadimgi suriya, eron, xindiston olimlarining asarlarni arab tiliga tarjima qilgan, osmon jismlarini kuzatish ishlari olib borilgan, halifalikning turli o‘lkalariga ilmiy eksperditsiyalar uyushtirilgan. xorazmiy va farg‘oniylarning tashabbusi bilan ulkan auditoriya qurilgan va juda boy kutubxona tashkil qilindi. dunyo ilm fani va sivilizatsiyasiga “bayt ul - xikmat” ilmiy jamiyatining qo‘shgan xissasi beqiyosdir. birgina al –xorazmiy tomonidan yaratilgan o‘nli sonlar xisobi va matematik asoslarining o‘zi …

malari tabiiy fanlar astronomiya, matematika va falsafa fanlari bo‘yicha tadqiqot ishlari bilan mashhur bo‘lganlar va bizlar uchun boy meros qoldirganlar.bular jumlasiga, muhammad al-xorazmiy, ahmad al-farg‘oniy, abu nasr al farobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon beruniy, umar xayyom, abu mahmud, hamid al xo‘jandiy, nasriddin at tusiy, mirzo ulug‘bek, g‘iyosiddin koshiy va boshqalar. mashhur siymolari o‘z ijodlari va ilmiy meroslari bilan nafaqat o‘rta osiyo xalqlarining, balki dunyo xalqlarining boyliklariga katta hissa qo‘shganlar. ularning nomlari butun jahonning barcha xalqlari orasida hurmat bilan tilga olinadi. fizika faning rivojlanishiga munosib hissa qo‘shgan buyuk zotlarning ayrimlari haqida batafsil to‘xtalib o‘tamiz. abu abdulloh muhammad ibn muso al – xorazmiy u yevropada xorazmiy nomi bilan tanilgan. xorazmiy arifmetikaning yaratilishi hamda algebraning rivojlanishiga muhim hicca qo‘shdi. matematikani algebraik talqin qilish xorazmiyning hozirgi kunda algebra asosi bo‘lib hisoblangan .. «al-jabr-val mukobala» asarida to‘liq keltirilgan al – xorazmiy tomonidan yaratilgan matematika xi asrga kelib lotin va keyinroq ko‘pincha yevropa tiliga …

gebra masalalari, 2) geometriyaga, o‘lchashga doir masalalar, algebraning ba’zi tatbiqlari, 3) meros bo‘lish hisoblari. kitob asosan birinchi va ikkinchi darajali tenglamalarini «al-jabr val-muqobala» usuli bilan echishga asoslangan: «al-jabr» so‘zi to‘ldirish ma’nosini anglatadi, 6x-7=0 shaklidagi tenglamani yechish uchun chap tomondagi ayriluvchi (7ni) tashlab, o‘ng tomonda shu ayriluvchini «to‘ldirishdan» iboratdir. boshqacha aytganda, agar tenglamaning bitta tomonida yoki ikkala tomonida ayriluvchi bo‘lsa, bitta kamayuvchining o‘zini qoldirish uchun ayriluvchini tashlab, unga teng mikdorni ikkinchi tomonga qo‘shish «al-jabr» deyilgan. «al-jabr» so‘zini lotinchada a1deg yozilishidan hozirgi algebra so‘zi kelib chiqqan. «al-muqobala» tushunchasi 5x+4=9x kabi tenglama yechilganida ikkala tomondan 5.x ni ayirish ma’nosini bildiradi. agar tenglamaning ikkala tomonida bir xil jinslar, ya’ni o‘xshash hadlar bo‘lsa, ikkala tomondan o‘xshash hadning umumiysini, misolimizda 5l ni tashlash «al-muqobala», ya’ni qolgan hadlarni ro‘para qo‘yish, deyiladi. demak, al-jabr va al-muqobala ikki algebraik amaldan iborat. kitobda shu ikki usuldan foydalanib, birinchi va ikkinchi darajali tenglamalarning yechilishi ko‘rsatilgan. shunday usul bilan xorazmiy ax2 + …

rajalarini yozib qo‘ygan. bu ma’lumotlar asosida yerni janubdan shimoliy yunalishda kengliklarga (parallellarga), ya’ni yetti iqlimga bo‘lib, xaritalar chizadi. bu xaritalardan to‘rttasi bizgacha etib kelgan, ularda yaqin va o‘rta sharq mamlakatlarining tasviri, azov dengizi va nil daryosi havzasining tasviri berilgan. italiyalik olim k.nallino asarni 1878 yilda qoxirada topilgan yagona nusxasini 1894 yilda italyan tilida tahlil qildi. 1926 yilda avstriyalik mjik bu asarni nashr qildirdi. xorazmiy o‘rta osiyolik hamyurtlari ahmad ibn abdulloh al marvaziy, muhammad ibn nasir al-farg‘oniy, abbos ibn sayd al-javhariy va boshqalar bilan o‘z ishlarini birga olib borar edi. xorazmiyning «al xorazmiy hind hisobi haqida» nomli asarining asl nusxasi hozirgacha topilmagan. bu asarning lotincha tarjimasini y. x. kopslevich va b. a. rozelfeld 1964 yildd rus tiliga nashr ettirdilar. kitobning qo‘l yozmasida «al-xorazmi hind hisobi haqida» va undan so‘ng «alxorazmi aytadi...» degan so‘zlar yozilgan. shu asar ta’siridan sharq mamlakatlarida, yevropada va butun dunyoda 1,2...9 va 0 yordamida, ya’ni pozitsion sistema bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharqning fan akademiyalari va dorulfununlari"

1459743363_64183.doc sharqning fan akademiyalari va dorulfununlari reja: 1. abu abdulloh muhammad ibn muso al – xorazmiy 2. abu nasr al – farobiy 3. abu ali husayn ibn sino 4. abu rayhon ibn ahmad beruniy 5. ibn al-xaysam (alxazena) rim imperiyasi qulashi bilan antik davr ham tarixga aylanadi va v—vi – asrdan boshlab, ilm fan “tarixining sahifalari”ni yaratish sharq, arab olim-lariga o‘tadi. ularni ilmiy faoliyati, ilm fanga, uni rivojiga qo‘shgan hissalari juda kattadir. ix – xi asrlarda islom davlatlarida kuchli madaniy gullash kuzatilgan. shunga ko‘ra bu davr tarixda “islom renesans”i deb taniladi. (ya’ni tiklanish, uyg‘onish rivojlanish). shu bilan birga islom dini musulmon davlatlarining birlashishida ma’naviy tayanch bo‘lib xizmat qildi, ular o‘rtasidagi g‘arazgo‘ylikni bartaraf qild...

Формат DOC, 273,0 КБ. Чтобы скачать "sharqning fan akademiyalari va dorulfununlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharqning fan akademiyalari va … DOC Бесплатная загрузка Telegram