tiqxmmi mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “gidromelioratsiya” fakulteti

PPTX 31 sahifa 1,4 MB Bepul yuklash

31 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,4 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 31

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 31

“tiqxmmi” mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “tiqxmmi” mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “gidromelioratsiya” fakulteti mavzu: litosfera. tog’ jinslari va minerallar haqida ma’lumotlar. geologik jarayonlar va ularning yer po’stini rivojlantirishdagi ahamiyati 1. yer qobig’i, litosfera 2. tog’ jinslari 3. minerllar va ularning turlari 4. geologik jarayonlar va ularning turlari 5. yer po’sti va uning tarkibiy qismi yer po’stida sodir bo’ladigan jarayonlar reja: yer qobig’i litosfera litosfera – yerning qattiq qobig‘i. yunoncha litos – tosh, sphaira – shar, ya'ni tosh qobiq degan ma'noni anglatadi. litosferaga yer po‘sti va mantiyaning yuqori qismi kiradi. litosfera yerning qattiq qobig‘i yaxlit bo‘lmay, alohida-alohida yirik bo‘laklardan- plitalardan iborat. bu bo‘laklarni bir-biridan chuqur darzlar, yoriqlar ajratib turadi. yer po‘sti bo‘laklari mantiyaning suyuq jinslari qatlami ustida turli tomonga siljib turadi. bir-biriga qarshi yo‘nalishda siljiyotgan plitalar to‘qnashgan joylarda yer po‘sti bukilib, yoysimon orollarni, tog‘larni, chekka okean botiqlarini hosil qiladi. bularga and tog‘lari, yaponiya orollari, mariana botig‘ini misol qilib …

2 / 31

alga oshirildi va yer po‘stini tashkil qilgan kimyoviy elementlarning miqdori birmuncha aniqlikda o‘rganildi. ma’lumki yer po‘stini tashkil qilgan bu kimyoviy elementlar asosan turli xil xususiyatga ega bo‘lgan tarkibda, tabiiy kimyoviy birikmalar holida uchraydi, ya’ni minerallar va tog‘ jinslarini hosil qiladi. tog’ jinslari togʻ jinslari - yer poʻstini tashkil qiluvchi, mustaqil geologik jism hosil qiluvchi doimiy tarkibga ega boʻlgan tabiiy mineral agregatlardir. "tog’ jinslari" termini hozirgi maʼnoda 1798 yildan beri ishlatilib kelinadi. odatda tog’ jinslari deb faqat qattiq jismlarni tushuniladi, keng maʼnoda esa ularga suv, neft va tabiiy gazlar ham kiradi. tog’ jinslarining kimyoviy va mineral tarkibi bilan bir qatorda, struktura va teksturasi ham muhim diagnostik belgi hisoblanadi. togʻ jinslari tog’ jinslaridagi minerallar foizi, ularning mineral tarkibini aniqlaydi. kelib chiqishiga qarab ular 3 guruhga boʻlinadi: magmatik (otqindi), choʻkindi va metamorfik jinslar. yer poʻstining 90% ga yaqin qismi magmatik va metamorfik, qolgan 10% choʻkindi togʻ jinslaridan iborat, ammo yer yuzasining 75% maydonini …

3 / 31

eriallar sifatida foydalanishda va boshqa muhim ahamiyatga ega. chunki ular meliorativ va gidrotexnik inshootlarning asosi yoki ular joylashadigan tabiiy muhit hisoblanadi, yoki qurilish materiali sifatida foydalaniladi. minerallar va tog‘ jinslarida yer osti qatlamlarida tabiiy omillar va inson faoliyati ta’siri ostida kechadigan geologik jarayonlar ularning tarkibi, xususiyatlari, yotish xolati va boshqa jihatlari bilan boshqariladi. minerallar deb, tarkibi va tuzilishi bir xil bo’lgan yer po’stining ichkarisida va yuzasida sodir bo’layotgan turli tuman jarayonlar natijasida hosil bo’lgan tabiiy kimyoviy birikmaga aytiladi. minerallar tabiatda 3 xil holatda uchraydi: qattiq holatdagi kristall minerallar. suyuq holatdagi minerallar. gaz holatdagi minerallar. minerallar haqida umumiy ma’lumot. hozirgi kunda 5000 ga yaqin minerallar nomi aniqlangan bo’lib, shulardan 2500 tasi mustaqil holatda turuvchi minerallar, qolganlari esa sun’iy yo’l bilan olingan minerallar. shulardan 50 tasi tog’ jinslari hosil qiluvchi asosiy minerallar hisoblanadi. minerallarning kimyoviy tarkibi va kristall strukturasiga bog‘liq ravishda, ularning fizik xususiyatlari har xil minerallarda turlicha namoyon bo‘ladi. har qanday …

4 / 31

turlarga bo‘linadi. kristall agregatlari donali, ustunsimon, tolasimon, yapoloq, tangachasimon shakllarda uchraydi. minerallarning qiyofasi. bu xususiyat uning ichki tuzilishi va hosil bo‘lish sharoiti bilan bog‘liq. erkin o‘sgan anizotrop mineral yaqqol ifodalangan kristallik shaklga ega bo‘ladi. odatda minerallar kristall agregatlar va o‘sishmalar ko‘rinishida uchraydilar. 1. shaffof minerallar - tog‘ xrustali, island shpati, topaz va boshqalar. 2. yarim shaffof minerallar - zumrad, sfalerit, kinovar va boshqa minerallar. 3. shaffof bo‘lmagan minerallar - pirit, magnetit grafit va boshqa minerallar. minerallarning shaffofligi. minerallarning o‘zidan nur o‘tkazish qobiliyati ularning shaffofligi deb ataladi. bu xususiyatga qarab minerallar quyidagi turlarga bo‘linadi: minerallar chizig‘ining rangi. ayrim minerallarning rangi, ularning kukunining rangidan farq qiladi. mineral chizig‘ining rangini sirlanmagan (xira biskvit) chinni taxtachaga chizib aniqlash mumkin. minerallarning yaltiroqligi . minerallarning yuzasiga tushgan nurni qaytarilishi, uning yaltiroqligi deyiladi. minerallar yaltiroqliklariga qarab ikki guruhga bo‘linadi: minerallarning ulanish tekisligi va sinish yuzalari. mineral kristallarining ular sindirilganda ma’lum yo‘nalish bo‘yicha ajralib hosil bo‘lgan tekis yaltiroq …

5 / 31

tiqxmmi mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “gidromelioratsiya” fakulteti - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 31 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tiqxmmi mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “gidromelioratsiya” fakulteti" haqida

“tiqxmmi” mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “tiqxmmi” mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “gidromelioratsiya” fakulteti mavzu: litosfera. tog’ jinslari va minerallar haqida ma’lumotlar. geologik jarayonlar va ularning yer po’stini rivojlantirishdagi ahamiyati 1. yer qobig’i, litosfera 2. tog’ jinslari 3. minerllar va ularning turlari 4. geologik jarayonlar va ularning turlari 5. yer po’sti va uning tarkibiy qismi yer po’stida sodir bo’ladigan jarayonlar reja: yer qobig’i litosfera litosfera – yerning qattiq qobig‘i. yunoncha litos – tosh, sphaira – shar, ya'ni tosh qobiq degan ma'noni anglatadi. litosferaga yer po‘sti va mantiyaning yuqori qismi kiradi. litosfera yerning qattiq qobig‘i yaxlit bo‘lmay, alohida-alohida yirik bo‘laklardan- plita...

Bu fayl PPTX formatida 31 sahifadan iborat (1,4 MB). "tiqxmmi mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti “gidromelioratsiya” fakulteti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tiqxmmi mtuning qarshi irrigats… PPTX 31 sahifa Bepul yuklash Telegram