umumiy psixologiya

PPTX 57 pages 3.0 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPTX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5141000 – tuproqshunoslik ta’lim yo’nalishi uchun «umumiy psixologiya» fanidan 2-mavzu. shaxs va faoliyat samarqand – 2020 yil reja: shaxs ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida ijtimoiy normalar, sanksiyalar va shaxs. ijtimoiy tasirlarning shaxs tomonidan anglanishi. «men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. shaxs faolligi va faoliyat turlari ijtimoiy xulq motivlari va shaxs motivasiyasi 1. shaxs — ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida «shaxs» tushunchasi psixologiyada eng ko’p qo’llanilladigan tushunchalar sirasiga kiradi. psixologiya o’rganadigan barcha fenomenlar aynan shu tushuncha atrofida qayd etiladi. inson ruhiy olami qonuniyatlari bilan qiziqqan har qanday olim yoki tadqiqotchi ham shaxsning ijtimoiyligi va aynan jamiyat bilan bo’lgan aloqasi masalasini chetlab o’tolmagan. 3 shuni alohida ta’kidlash lozimki, «homo sapiens» — «aqlli zot» tushunchasini o’zida ifoda etuvchi jonzotning paydo bo’lganiga taxminan 40 ming yildan oshibdi. bu davrda olimlarning e’tirof etishlaricha, 16 ming avlod almashgan emish. 4 charlz darvin ta’biri bilan aytganda, …

2 / 57

va kamol topishi qonuniyatlarini izlaganlar. 7 lekin, shaxs bilan jamiyat o’rtasidagi o’zaro aloqalar masalasi birdaniga, bir xil yechimga kelinmagan. bu o’zaro munosabatlar asosan ikki polyar nuqtai nazardan kelib chiqadi. 8 nativizm yo’nalishining tarafdorlari insonlardagi barcha xususiyatlarni tug’ma xarakterga ega, deb e’tirof etadilar. (lens, gruber va boshqalar). 9 empirizm tarafdorlarining fikricha, yangi tug’ilgan bola go’yoki «top-toza taxta»(tabula rasa), unga hayot va undagi talablar o’zining qonuniyatlarini yozadi va bola ularga so’zsiz bo’ysunishga majbur. bu yo’nalishning asoschilaridan biri dj.lokk bo’lib (1632 — 1704) uning fikricha, tug’ma fikrlar yoki g’oyalar bo’lishi mumkin emas, ular xohish-tilak va og’riq kabi elementar sezgilarning qayta ishlanishi natijalaridir. hayotda ana shunga o’xshash turli xil sezgilar va g’oyalarning assosiasiyasi ro’y beradi. 10 gotfrid vilgelm leybnits (1646—1716) lokka e’tiroz bildirib, hayotda umuman toza, sof doskaning o’zi bo’lmaydi, xattoki, eng yaxshi silliqlangan marmar yuzasida ham sezilarli teshiklar, do’ngliklar yoki tug’ma asoratlar bo’ladiki, ular layoqatlardek, inson taqdirida ma’lum rol o’ynaydi. 11 bu ikkala …

3 / 57

shunday qilib, shaxs turli ijtimoiy munosabatlar tizimi ta’sirida bo’ladi va ko’plab ijtimoiy institutlar (oila, mahalla, o’quv maskanlari, mehnat kollektivlari, norasmiy tashkilotlar, din, san’at, madaniyat va boshq.) bilan bog’liq bo’ladi. 14 2. ijtimoiy normalar, sanksiyalar va shaxs ijtimoiy norma — shaxs hayotida shunday kategoriyaki, u jamiyatning o’z a’zolari xulq-atvoriga nisbatan ishlab chiqqan va ko’pchilik tomonidan e’tirof etilgan xarakatlar talablaridir. bu normalarni ayrim-alohida odam ishlab chiqmaydi, ular bir kun yoki bir vaziyatda ham ishlab chiqilmaydi. ularning paydo bo’lishi ijtimoiy tajriba, hayotiy vaziyatlarda ko’pchilik tomonidan e’tirof etilganligi fakti bilan xarakterlanadi, har bir jamiyat, davr, millat va ijtimoiy guruh psixologiyada muhrlanadi. 15 ijtimoiy normalarning u yoki bu davrda, u yoki bu toifa vakili bo’lmish shaxs tomonidan qay darajada bajarilishi yoki unga amal qilinayotganligi ijtimoiy sanksiyalar orqali nazorat qilinadi. ijtimoiy sanksiyalar - normalarning shaxs xulqida namoyon bo’lishini nazorat qiluvchi jazo va rag’batlantirish mexanizmlari bo’lib, ularning borligi tufayli biz har bir alohida vaziyatlarda ijtimoiy xulq normalarini …

4 / 57

jazolar: tanbeh, ustidan kulish. 17 har bir alohida shaxs jamiyat tomonidan ishlab chiqilgan va qabul qilingan ijtimoiy normalar va sanksiyalarni u yoki bu ijtimoiy rollarni bajarishi mobaynida xulqida namoyon etadi. rol — shaxsga nisbatan shunday tushunchaki, uning konkret hayotiy vaziyatlardagi huquq va burchlaridan iborat harakatlari majmuini bildiradi. 18 hayotda shaxs bajaradigan ijtimoiy rollar ko’pligi sababli ham, turli vaziyatlardagi uning mavqei — statusi ham turlicha bo’lib qoladi. agar biror rol shaxs ijtimoiy tasavvurlari tizimida uning o’zi uchun o’ta ahamiyatli bo’lsa (masalan, talaba roli), u boshqa rollarni unchalik qadrlamasligi va oqibatda, o’sha vaziyatda boshqacharoq, noqulay va noboproq mavqeni egallab qolishi mumkin. qolaversa, rollarning ko’pligi ba’zan rollar ziddiyatini ham keltirib chiqarishi mumkinki, oqibatda — shaxs ichki ruhiy qiyinchiliklarni ham boshdan kechirishi mumkin. 19 3.ijtimoiy ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi. «men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. ijtimoiy normalar, sanksiyalar, rollar ijtimoiy mexanizmlar sifatida shaxs xulq-atvorini ma’lum ma’noda boshqarib, muvofiqlashtirib turishga yordam beradi. lekin insonning komilligi, …

5 / 57

g ijtimoiy psixologik ahamiyati shundaki, u shaxs tarbiyasining va tarbiyalanganligining muhim omillaridan hisoblanadi. o’z-o’zini anglash, o’zidagi mavjud sifatlarni baholash jarayoni ko’pincha konkret shaxs tomonidan og’ir kechadi, ya’ni, inson tabiati shundayki, u o’zidagi o’sha jamiyat normalariga to’g’ri kelmaydigan, no’maqul sifatlarni anglamaslikka, ularni «yashirishga» harakat qiladi, hattoki, bunday tasavvur va bilimlar ongsizlik sohasiga siqib chiqariladi (avstriyalik olim z. freyd nazariyasiga ko’ra). 22 bu ataylab qilinadigan ish bo’lmay, u har bir shaxsdagi o’z shaxsiyatini o’ziga xos himoya qilish mexanizmidir. bunday himoya mexanizmi shaxsni ko’pincha turli xil yomon asoratlardan, hissiy kechinmalardan asraydi. lekin shuni alohida ta’kidlash lozimki, «men» — obrazining ijobiy yoki salbiyligida yana o’sha shaxsni o’rab turgan tashqi muhit, o’zgalar va ularning munosabati katta rol o’ynaydi. 23 odam o’zgalarga qarab, go’yoki oynada o’zini ko’rganday tasavvur qiladi. bu jarayon psixologiyada refleksiya deb ataladi. uning mohiyati — aynan o’ziga o’xshash odamlar obrazi orqali o’zi to’g’risidagi obrazni shakllantirish, jonlantirishdir. refleksiya «men» — obrazi egasining ongiga taalluqli …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy psixologiya"

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5141000 – tuproqshunoslik ta’lim yo’nalishi uchun «umumiy psixologiya» fanidan 2-mavzu. shaxs va faoliyat samarqand – 2020 yil reja: shaxs ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida ijtimoiy normalar, sanksiyalar va shaxs. ijtimoiy tasirlarning shaxs tomonidan anglanishi. «men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. shaxs faolligi va faoliyat turlari ijtimoiy xulq motivlari va shaxs motivasiyasi 1. shaxs — ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida «shaxs» tushunchasi psixologiyada eng ko’p qo’llanilladigan tushunchalar sirasiga kiradi. psixologiya o’rganadigan barcha fenomenlar aynan shu tushuncha atrofida qayd etiladi. inson ruhiy olami qonuniyatlari bilan qiziqqan har qanday olim yoki tadqiqotchi ham shaxs...

This file contains 57 pages in PPTX format (3.0 MB). To download "umumiy psixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy psixologiya PPTX 57 pages Free download Telegram